Black overlay

Telefonisch bestellen

Graag telefonisch producten bestellen?

088 - 572 05 72 

Op werkdagen van 8.00 tot 19.45 uur, op zaterdag van 11.00 tot 16.30 uur

Klantenservice

Wilt u contact met onze klantenservice?

088 - 572 02 02 

Op werkdagen van 8.00 tot 19.45 uur, op zaterdag van 11.00 tot 16.30 uur

Klantenservice@nrcwebwinkel.nl

Alle vogels

Koos van Zomeren

Besproken in NRC
4

Schrijf een recensie

Bindwijze: Hardback
 49,99
Levertijd: 1-3 werkdagen
Verzendkosten: € 1,95 per bestelling

Besproken in NRC

Kester Freriks

Lang leve al wat vliegt | 23 jun. 2017

4

In 1977 noteerde Koos van Zomeren voor het geïllustreerde weekblad Nieuwe Revu het volgende onwaarschijnlijk mooie en visionaire zinnetje: ‘Waar halen we het recht vandaan om deze dieren het medegebruik van de aarde onmogelijk te maken?’ Zijn eerste vogelreportage ging over de huismus, die destijds de bijnaam ‘vliegende rat’ kreeg. Dit verhaal vormt de opening van Van Zomerens verzamelde vogelstukken, Alle vogels.

Zijn monumentale boekwerk omspant bijna veertig jaar schrijven over vogels, kijken naar vogels, grote bezorgdheid uiten en praten met wetenschappers en kenners. En voor alles betoont Van Zomeren zich een perfect stilist die met ragfijne zinsbouw en woordkeuze de vogelwereld zichtbaar maakt.

De verleiding om uit Alle vogels te citeren is groot, want er staan juwelen in van observatiekunst: ‘Zeevogels doen niet aan opsmuk. Ze gebruiken wit om zich te laten zien en zwart om zich te verbergen. [...] Soms echter worden ze zwarter dan de bedoeling is, vaak gaan ze dan dood.’ Dit komt uit een reportage over stookolieslachtoffers uit de late jaren tachtig.

In elke denkbaar genre heeft Van Zomeren (1944) over vogels geschreven, in de journalistiek, in roman- en dagboekvorm, poëzie en, in deze krant, als briljant vlammend opiniestuk over de teloorgang van de grutto. Het stuk over mussen telt alle ingrediënten die door de jaren het onvervreemdbare eigene vormen van zijn schrijven: deze stadsvogel verbinden met de grote mensengeschiedenis en zich tegelijk bekommeren om het lot van de mus, die steeds minder leefruimte heeft. Dan ontstaat hoogstaande literaire journalistiek, zoals in deze passage: ‘Mussen hebben zich opgeworpen als partner van de allesoverheersende diersoort, de mens, maar zij hebben zich niet met huid en haar aan hem overgeleverd. Ze hebben een gezonde dosis wantrouwen bewaard.’ Vooruit, nog een citaat, ditmaal over de houtsnip: ‘Ik ben op zoek naar de woorden die bij een houtsnip passen. Ze hoeven niet beter te zijn, ze hoeven hem niet te vervangen. Maar ze mogen ook niet minder zijn.’

Het gaat dus niet alleen over vogels, het gaat om het ultieme schrijversverlangen: de juiste woorden vinden voor vluchtige verschijningen die vogels vaak zijn. Maar Alle vogels is meer dan beschrijvingskunst. Van zijn eerste tot zijn laatste stuk combineert Van Zomeren verwondering over het vogelbestaan met een grote verontrusting over zijn lot. Dat maakt zijn stijl uniek, hij is de uitvinder van een nieuw genre.

Zo verleidt hij de lezer met sierlijke beschrijvingen van de grutto, de koning van het grasland, om onverwacht met de verschrikkelijke waarheid over deze weidevogel te komen: door wanhopig stemmend maaibeleid, dat boeren in staat stelt steeds vroeger te maaien, vallen elk voorjaar vele duizenden eieren en jongen ten prooi aan de messen. Aanvankelijk ziet Van Zomeren heil in reddingsacties, onder meer van de Vogelbescherming. Maar de ‘gruttomoord’ heeft zich al voltrokken, zoals hij met bitterheid constateert in NRC Handelsblad van 29 juni 2002: ‘Wat mij hindert bij de reddingsacties voor de grutto is dat ze de ondergang van deze vogels nog steeds ergens in de toekomst situeren. Maar de grutto verdwijnt niet morgen, niet vandaag, de grutto verdween gisteren.’

Het boek is verluchtigd met bijna Japans aandoende, ijle penseeltekeningen van Erik van Ommen. Recent zijn enkele vogelboeken verschenen die net zo rijk geïllustreerd zijn, zoals het prachtig vormgegeven Vogels op de cm2 (Uitgeverij Müller), waarin de schoonheid van vogels is gevangen in postzegels, en Roofvogels en uilen van Noordwest-Europa (Fontaine Uitgevers) van Paul Böhre, met verrassend natuurgetrouwe en originele afbeeldingen van Joris De Raedt. Bij de tekeningen van Van Ommen schrijft Van Zomeren een loflied waarin hij de trefzekerheid prijst waarmee hij in enkele lijnen een vogel uitbeeldt.

Van Ommens tekenkunst sluit aan bij Van Zomerens stijl: toegewijd maar nooit luidruchtig. Gaandeweg krijgt Alle vogels zelfs een beklemmende dimensie. De verwondering maakt geleidelijk plaats voor melancholie en tot slot voor verbittering. Schrijven over de natuur in Nederland grenst uiteindelijk aan wanhoop, is de strekking. Dat stemt somber, misschien té somber. Maar dat verhindert niet dat Alle vogels een groots en gezaghebbend boek is voor iedereen met belangstelling en zorg voor de natuur.

Productinformatie

Zoals Koos van Zomeren in de verantwoording bij dit boek schrijft komen overal in zijn oeuvre 'vogels voorbij, zoals vogels maar al te vaak voorbijkomen: terloops, maar niet onopgemerkt'. Alles wat Van Zomeren ooit over vogels heeft geschreven, van zijn eerste stuk over de huismus voor Nieuwe Revu uit 1977 tot aan Het verlangen naar klapekster uit 2014, is nu gebundeld en voorzien van speciaal voor deze uitgave gemaakte penseeltekeningen van Erik van Ommen.
Alle vogels is het ultieme vogelboek waarin de verbeelding net zozeer bezongen wordt als de vogel in al zijn verschijningen. Wad, weide of woud, waar Van Zomeren zich ook bevindt om vogels te observeren, elke vogel blijkt toch ook weer iets te zeggen over de mens en de wereld waarin we leven.

Productkenmerken

ISBN 9789029510622
Auteur Koos van Zomeren
Uitgever De Arbeiderspers
Datum uitgave 20170502
Lengte (in mm) 238
Breedte (in mm) 167
Dikte (in mm) 54
Aantal pagina's 888

Recensie van klanten

Schrijf uw eigen recensie

U recenseert: Alle vogels

  •  
    1 ster
    2 sterren
    3 sterren
    4 sterren
    5 sterren
    Beoordeling

* Vereiste velden