Black overlay

Telefonisch bestellen

Graag telefonisch producten bestellen?

088 - 572 05 72 

Op werkdagen van 8.00 tot 19.45 uur, op zaterdag van 11.00 tot 16.30 uur

Klantenservice

Wilt u contact met onze klantenservice?

088 - 572 02 02 

Op werkdagen van 8.00 tot 19.45 uur, op zaterdag van 11.00 tot 16.30 uur

Klantenservice@nrcwebwinkel.nl

Daar komen de vliegen

David Pefko, David Pefko

Besproken in NRC
3
Bindwijze: Paperback / softback
 19,99
Levertijd: 1-3 werkdagen
Verzendkosten: € 1,95 per bestelling

Besproken in NRC

Het heiligenleven van een oplichter
Arjen Fortuin

Het heiligenleven van een oplichter | 10 feb. 2017

3

‘Jaren geleden, toen ik nog geen boeken schreef, was ik een periode gepassioneerd belastingfraudeur. Ik vulde mijn belastingaangiften foutief in en gaf weinig tot geen inkomsten op. Ik regelde zo nu en dan een forse teruggave waarop ik helemaal geen recht had en vierde feest als het op mijn rekening stond.’

Er zijn romans die met slechtere zinnen beginnen, maar dit citaat van David Pefko (1983) is twee jaar oud. Het komt uit de eerste aflevering van een reeks waarin hij voor nrc.next verslag deed van de taakstraf die hij kreeg opgelegd. Een jaar geleden schreef Pefko bovendien een stuk in Vrij Nederland over de twee weken die hij in de cel doorbracht, ongetwijfeld in verband met dezelfde passie. Daarin schreef hij hoe hij vergeefs om een typemachine had gevraagd om aan zijn roman te werken en hoe zijn uitgever (Mai Spijkers van Prometheus) hem liet weten zijn boete te betalen toen hij van dat schrijfmachineverbod hoorde.

Nu is de roman van Pefko – die zes jaar geleden de Gouden Uil kreeg voor Het voorseizoen – gepubliceerd. Daar komen de vliegen gaat over een oplichter. Niet over een gepassioneerde Hollandse belastingfraudeur met een Griekse moeder, maar over een Amerikaan die veel gemeen heeft met Bernie Madoff, de in 2008 als fraudeur ontmaskerde New-Yorkse aandelenhandelaar. Jerry Kirschenbaum, zoals Pefko’s hoofdpersoon heet, is van dezelfde generatie als Madoff, komt uit dezelfde joodse kringen, geniet van vergelijkbare absurde rijkdom en heeft een echtgenote met dezelfde voornaam (Ruth). Verschillen zijn er ook: Madoff had twee zoons die meewerkten in zijn bedrijf, de fictieve Kirschenbaum heeft alleen een gehandicapte zoon.

Maar goed, ik heb de feitjes over Madoff ook moeten opzoeken; het gaat om de roman, om wat Pefko doet met het gegeven van de meesteroplichter. De kortste beschrijving daarvan is de interessantste: hij heeft er een heiligenleven van gemaakt. Jerry Kirschenbaum is een vreselijk aardige en charmante man. Hij zit de nukken van zijn statusbewuste vrouw uit, stopt soms honderd dollar in de schoen van de huishoudster, wordt vrijwel nooit kwaad en is (net als Ruth) een zeer toegewijde ouder voor hun zoon Andy. Als een werknemer een blunder maakt, toont hij zich vergevingsgezind, óók al omdat hij weet dat diens werk niets uit heeft te staan met zijn werkelijke (frauduleuze) verdienmodel. Kirschenbaum bezoekt vrijwel alle feestjes – alleen bij de ‘bark mitswa’ van een upperclass-hond ontbreekt hij.

Liefdevol spendeert hij miljoenen aan goede doelen en aan de kunst die Ruth graag aan de muur wil hebben. Daarbij komt nog zijn eigen hobby. Hij verzamelt automatons: mechanische constructies die nadat ze zijn opgewonden de illusie wekken dat ze leven. Kirschenbaum kocht zijn eerste ooit met geld dat hij van zijn vader stal, inmiddels geeft hij er miljoenen aan uit op veilingen.

De hobby is niet vrij van symboliek. Kirschenbaums hele bedrog draait erom dat zijn bedrijf van buiten een normaal aandelenfonds lijkt, terwijl binnenin een heel ander mechaniek werkt. Zijn systeem is eenvoudig: terwijl zijn medewerkers denken dat ze in aandelen handelen, werken ze met fake-programma’s. In werkelijkheid keert Kirschenbaum zijn klanten ‘winst’ uit die hij betaalt met de inleg van nieuwe klanten: een piramideconstructie die werkt zolang niet te veel mensen hun inleg terugvragen – wat precies datgene is wat tijdens de kredietcrisis gebeurde.

Ontsnappingspogingen

Een oplichter moet natuurlijk vertrouwen wekken (zoals je een romanschrijver moet geloven), maar de volle overgave waarmee Pefko zijn held aardig laat zijn, is ernstig en fascinerend. Want wanneer het net zich om Kirschenbaum sluit, gaan zijn halfhartige ontsnappingspogingen vergezeld van oprechte zorgen om vooral de kleinere beleggers die in zijn val zijn getrapt; en hij vreest voor zijn familie. Het is de gewoonte om in dit soort boevenromans ‘de menselijke kant’ van de hoofdpersoon te belichten, maar Bernie Kirschenbaum is wat dat betreft over the top – hij is in bijna alles een geweldige kerel. Dat is maar goed ook, want verder is Daar komen de vliegen een vrij monotone, om niet te zeggen brave roman. On-Hollands in zijn setting, maar ook alléén daarin. Het schuimig opgespoten Amerikaanse miljonairsmilieu wordt precies zo getekend als in talloze eerdere romans en films, de automatons zijn van een kraakheldere symboliek, de logistiek van het bedrog (met een handvol Koreanen die van ananas zeggen te houden) is literair-curieus, de overvloedig aangerukte bijfiguren zijn van bordkarton en aan de stijl van Pefko is weinig opmerkelijks te ontdekken.

Het laat zich allemaal soepeltjes lezen, maar het kan tientallen pagina’s duren voor je even opschrikt – bijvoorbeeld als een haptonoom de (braaf van alles proberende) Jerry complimenteert met zijn ademhaling: ‘Je ademt prachtig […] zelden heb ik iemand zo mooi zien ademen. Je hebt er talent voor.’

Wat Daar komen de vliegen redt, zijn de stroomversnellingen waarin het verhaal komt als het Jerry allemaal over de schoenen loopt. Pas na een pagina of honderd, wanneer een reeks paniekaanvallen de oplichter bijna fataal wordt en hij zich (naar zal blijken) nog eenmaal weet op te richten. Daar helpt dat Kirschenbaum (in tegenstelling tot zijn spiegelbeeld Madoff in het echte leven) helemaal alleen handelt: de eenzaamheid van de oplichter wordt daar prachtig opgeroepen.

Iets vergelijkbaars geldt voor de scènes die voorafgaan aan de val van de sjoemelaar. Mooi laat Pefko zijn held daar twijfelen en schitterend doet hij verslag van de laatste 24 uur die Ruth en Jerry samen denken te hebben: je ziet twee mensen met de moed der wanhoop zoeken naar wat werkelijk de moeite waard was in hun leven. Was het de rijkdom, die nu door hun vingers zal glippen of deden ze het allemaal toch om iets anders? Treurt Jerry om het verlies van zijn geld of omdat niemand hem meer vriendschappelijk op zijn schouder zal slaan? Het paar probeert in die 24 uur van alles, komt er niet helemaal uit, maar bereikt uiteindelijk wel een soort eindpunt. Het wordt door Pefko met grote menselijkheid beschreven.

Dat is dan ook het moment waarop de oplichter het interessantst is: niet wanneer hij aan de top staat, niet wanneer hij is gevallen, maar in die onbestemde periode daartussen, waarin hij weet dat het einde onafwendbaar is, maar nog niet is aangebroken. Wanneer hij, als een stripfiguur die uit koers is geraakt, merkt dat hij boven het ravijn hangt, wild met zijn benen in het rond maait, maar nog net niet te pletter is gevallen.

Productinformatie

Wat hebben de onvoorspelbare ups-and-downs in de aandelenmarkt, een bejaarde ex-ijskastenkoning met twijfels, een naderende beurscrash, vier Koreanen met allemaal dezelfde voornaam, Coney Island, een Chileense chauffeur met de naam Eduardo, een hondje dat net zijn Barkmitzwa heeft gevierd, een zonovergoten appartement aan 5th Avenue, Lorazepam, een kniezende diamanthandelaar, een beurshandelaar uit Kentucky die in New York zijn weg niet kan vinden, tien rijpe ananassen, een geniale wiskundige die Wall Street verkoos boven de wetenschap, matzeballensoep en een familie bestaande uit een man met lobbige hamsterwangen die op zijn privérekening een saldo van miljarden heeft staan, een kapitale kunstcollectie bezit en soms stiekem testritten maakt in sportauto's die hij makkelijk kan betalen maar nooit zal kopen, zijn vrouw die liefdadigheid en geld doneren tot een hoger plan heeft getild en dan natuurlijk hun zoon niet te vergeten, die het syndroom van Down heeft, in hemelsnaam met elkaar te maken? Daar komen de vliegen is een levendig portret van een New Yorkse zakenman die dertig jaar lang dacht dat zijn geheim veilig was en misschien wel nooit aan het licht zou komen. Een man die een systeem hanteerde waar iedereen in geloofde maar waar niets van klopte. Een zenuwslopend en ontroerend familiedrama, een roman over schuld en boete, over onwrikbaar vertrouwen en sluimerend ongeloof, over eeuwigdurend afscheid. David Pefko (1983) debuteerde in 2009 met de roman Levi Andreas. In 2011 verscheen zijn tweede roman, Het voorseizoen, waarvoor hij de Gouden Boekenuil in ontvangst mocht nemen en waarvan maar liefst 15.000 exemplaren werden verkocht. Pefko publiceerde onder meer verhalen en columns in Tirade, Hollands Maandblad, Das Magazin, De Morgen en NRC Handelsblad. Over Het voorseizoen: 'Een genadeloze tijdsgeest, ijzingwekkend spannend en vlijmscherp neergezet in een zinderende stijl.' Juryrapport De Gouden Boekenuil Over Levi Andreas: 'David Pefko debuteert bepaald niet voorzichtig met een lange, veelomvattende roman.' NRC Handelsblad 'Pefko doseert het drama uitstekend (...). De aanrader voor op het nachtkastje van de koningin.' de Volkskrant 'Pefko heeft met Levi Andreas een geweldig boek geschreven, zo'n boek waar je er meteen vijf van koopt om het aan iedereen cadeau te doen. (...) Briljant debuut van een ex-voddenhandelaar.' 8weekly

Productkenmerken

ISBN 9789044618839
Auteur David Pefko, David Pefko
Uitgever Prometheus
Datum uitgave 20170131
Lengte (in mm) 231
Breedte (in mm) 151
Dikte (in mm) 34
Aantal pagina's 356

Recensie van klanten

Meesterwerk Review door Willemijn
Beoordeling

De familie in dit boek blijft nog dagen in je hoofd rondspoken. Een beursval, de ontmaskering van een dertig jaar durend piramidespel, mensen die het weten en die geen idee hebben, Daar komen de vliegen van de jonge schrijver David Pefko is wat mij betreft een meesterwerk. Zinderende stijl, ontzettend spannend en zeer invoelend tegelijk. Nog niet eerder een boek gelezen waar zoveel mensenkennis in zit. Een zeer enthousiaste lezer hier!

(Geplaatst op 10-02-2017)

Schrijf uw eigen recensie

U recenseert: Daar komen de vliegen

  •  
    1 ster
    2 sterren
    3 sterren
    4 sterren
    5 sterren
    Beoordeling

* Vereiste velden