Black overlay

Telefonisch bestellen

Graag telefonisch producten bestellen?

088 - 572 05 72 

Op werkdagen van 8.00 tot 19.45 uur, op zaterdag van 11.00 tot 16.30 uur

Klantenservice

Wilt u contact met onze klantenservice?

088 - 572 02 02 

Op werkdagen van 8.00 tot 19.45 uur, op zaterdag van 11.00 tot 16.30 uur

Klantenservice@nrcwebwinkel.nl

Het meisje en de geleerde

Gerdien Verschoor

Besproken in NRC
3

Schrijf een recensie

Bindwijze: Paperback / softback
 22,99
Levertijd: 1-3 werkdagen
Verzendkosten: € 1,95 per bestelling

Besproken in NRC

De gravin en haar Rembrandts
Arjen Ribbens

De gravin en haar Rembrandts | 5 apr. 2019

3

‘Schilderijen van Rembrandt keren terug naar Polen’, kopten Poolse kranten op 27 oktober 1994. Een hoogbejaarde, in Rome wonende Poolse gravin had het Koninklijk Paleis in Warschau 150 kostbare oude schilderijen geschonken. Daaronder twee meesterlijke Rembrandts die tweehonderd jaar eerder aan de Poolse koning Stanislaw August toebehoorden. Opmerkelijk nieuws, want algemeen werd aangenomen dat deze portretstudies van een meisje en een bebaarde man, zogeheten tronies, kort na de Tweede Wereldoorlog bij een brand verloren waren gegaan.

Kunsthistorica Gerdien Verschoor (1963) schetst in Het meisje en de geleerde de geschiedenis van beide Rembrandts en de levensverhalen van de diverse eigenaren. Drie eeuwen lang zwierven de uit 1641 daterende panelen gezamenlijk door Europa. Ze hingen in de zeventiende eeuw in het deftige Amsterdamse grachtenpand van lakenhandelaar Jan van Lennep de Oude. Daarna behoorden ze onder anderen toe aan de Pruisische koningen Frederik I en II en aan Stanislaw August, de laatste koning van een zelfstandig Polen. Na zijn gedwongen aftreden belandden de Rembrandts in 1815 in de adellijke Poolse familie van de gravin die ze bijna twee eeuwen later zou schenken.

Het bijzondere levensverhaal van de laatste eigenaresse van de Rembrandts staat centraal in Verschoors boek. Karolina Lanckoronska (1898-2002), een van de eerste vrouwelijke hoogleraren kunstgeschiedenis, kreeg de liefde voor kunst mee van haar vader, een puissant rijke ‘kunstgraaf’ die voor zijn collectie een stadspaleis in Wenen liet bouwen. Een trotse aristocrate, die door de nazi’s als ‘vijand van het Duitse Rijk’ naar concentratiekamp Ravensbrück werd gestuurd, terwijl Hitler en Göring ruzieden over de kunstschatten van de Poolse familie.

Verschoor publiceerde eerder twee romans. Over de gravin en haar Rembrandts wilde ze aanvankelijk ook een roman schrijven, vertelde ze in een interview met Trouw. Bij Lanckoronska’s verblijf in Ravensbrück liep ze echter vast. Het lukte Verschoor niet om van het oorlogsverhaal van de gravin, opgetekend in memoires, fictie te maken. Op advies van haar uitgeverij besloot ze vervolgens tot een non-fictieboek.

De twijfel over de vorm is aan Het meisje en de geleerde af te lezen. Het is een hybride boek. Niet alleen gaat het vooral over de gravin, het resultaat is iets tussen een roman en een geschiedenisboek in. Met een uitgebreid notenapparaat put Verschoor zich uit om historische feitjes te verantwoorden. Anderzijds kruipt de auteur ook herhaaldelijk in het hoofd van de gravin en andere verzamelaars die voor de Rembrandts hebben gezorgd. Daarbij neemt ze de vrijheid, zoals ze in haar nawoord aangeeft, ‘om bepaalde details in te vullen’.

Een voorbeeld. Als de Duitsers Lanckoronska opgesloten hebben in een smerige cel zonder daglicht, overwint de gravin haar penibele omstandigheden door in haar verbeelding door beroemde musea te wandelen. Verschoor, die een fijne pen heeft, geeft vervolgens blijk van haar eigen verbeeldingskracht door gedetailleerd die imaginaire museumbezoeken van haar hoofdpersonage te beschrijven. ‘Ze vergat de jeuk en het geluid van schoten op de binnenplaats, ze richtte haar ogen op de zwarte muren van haar cel en liep door de zalen van het Louvre. Hoelang was het geleden dat ze daar Ingres en Delacroix had gezien, David en La Tour, zich had moeten inhouden om het koele marmer van Michelangelo’s slavenbeelden niet aan te raken?’ Op zulke momenten lijkt de romanschrijver de historicus enigszins voor de voeten te lopen.

Productinformatie

In ‘Het meisje en de geleerde’ vertelt Gerdien Verschoor het wonderlijke verhaal van de vele omzwervingen van twee schilderijen die Rembrandt in 1641 schilderde: het ‘Meisje in een schilderijlijst’ en de ‘Geleerde aan zijn lessenaar’. Drie eeuwen lang zwierven ze door Europa: op karren en in koetsen, in vrachtauto’s en diplomatieke wagens. Ze sierden de wanden van grachtenpanden en paleizen en behoorden tot de geliefde schilderijen van de laatste Poolse koning. In de achttiende eeuw kwamen ze in handen van de Poolse adellijke familie Lanckoroński, maar aan het begin van de Tweede Wereldoorlog leken ze voor altijd verloren te zijn gegaan. En dan gebeurt er een wonder: vijf jaar na de val van de Muur schenkt de Poolse gravin Karolina Lanckorońska een grote collectie kunstwerken aan het Koninklijk Paleis in Warschau, waaronder de twee meesterlijke schilderijen van Rembrandt. Gerdien Verschoor vervlecht het verbijsterende en fascinerende verhaal van de twee schilderijen met het levensverhaal van de Poolse gravin die het Meisje en de Geleerde voor de toekomst bewaarde.

Productkenmerken

ISBN 9789045037912
Auteur Gerdien Verschoor
Uitgever Atlas Contact
Datum uitgave 20190222
Lengte (in mm) 230
Breedte (in mm) 150
Dikte (in mm) 27
Aantal pagina's 320

Recensie van klanten

Schrijf uw eigen recensie

U recenseert: Het meisje en de geleerde

  •  
    1 ster
    2 sterren
    3 sterren
    4 sterren
    5 sterren
    Beoordeling

* Vereiste velden