Black overlay

Telefonisch bestellen

Graag telefonisch producten bestellen?

088 - 572 05 72 

Op werkdagen van 8.00 tot 19.45 uur, op zaterdag van 11.00 tot 16.30 uur

Klantenservice

Wilt u contact met onze klantenservice?

088 - 572 02 02 

Op werkdagen van 8.00 tot 19.45 uur, op zaterdag van 11.00 tot 16.30 uur

Klantenservice@nrcwebwinkel.nl

Hugo Claus, de jonge jaren

Georges Wildemeersch

Besproken in NRC
4

Schrijf een recensie

Bindwijze: Paperback / softback
 34,95
Levertijd: 1-3 werkdagen
Verzendkosten: € 1,95 per bestelling

Besproken in NRC

Hugo Claus, de wreker
Arjen Fortuin

Hugo Claus, de wreker | 5 feb. 2016

4

Biografie is een wat groot woord voor Hugo Claus. De jonge jaren ven Georges Wildemeersch, maar een groot boek is het met 400 pagina’s zeker. En een prachtig gebonden boek is het ook. Uitgever Harold Polis maakte al bij Meulenhoff Manteau en De Bezige Bij Antwerpen naam met voortreffelijk uitgevoerde boeken en die lijn zet hij voort nu hij zijn eigen bedrijf Polis bestiert. In het boek van Wildemeersch straalt de ene na de andere kleurenreproductie je tegemoet: foto’s van Claus, zijn tekeningen, brieven en telegrammen, boeken en bijna-boeken, manuscripten en kiekjes van zijn liefdes.

De jonge jaren van Claus moeten hier niet te lang worden genomen: het boek eindigt al in 1949 als Claus koud twintig jaar jong is. Maar wat Wildemeersch (die in 1984 al promoveerde op De Oostakkerse gedichten) hier publiceert is waarlijk een portret van de kunstenaar als jonge man.

De veelzijdigheid en ambitie van de jongvolwassen Hugo zijn onvoorstelbaar. Hij schrijft als een bezetene (proza én poëzie) en begrijpt dat het er bij een loopbaan in de letteren niet alleen om gaat te schrijven, maar ook om een plaats in de literaire wereld te veroveren. Zie het lyrische artikel dat Anatole Ghekiere in 1948 al vóór verschijnen aan Claus’ prozadebuut De eendenjacht (later omgedoopt tot De metsiers) wijdde in het blad Ons verbond: ‘een der sterkste werken uit de laatste jaren, en ik aarzel niet te noemen: van een tonaliteit, die wij bij ons nog niet hebben vernomen’. Erbij afgedrukt stond een door ene R. Cocteau getekend portret van Claus. In werkelijkheid was het een zelfportret. En, o ja, ook Anatole Ghekiere was in dit geval een pseudoniem van Claus zelf. De echte Ghekiere, een vriend van Claus, maakte intussen plannen om onder pseudoniem een ‘aantijging op morele gronden’ van De eendenjacht te publiceren.

Geen taboe was veilig

De schaamteloosheid en vrijheidsdrang van Claus in die tijd is niet los te zien van de oorlogsjaren. Claus groeide op onder collaborateurs en liep zelf ook wat bruine vlekjes op. (‘Ik was op een verschrikkelijke manier pro-nazi’). Zijn reactie was niet om te gaan schuilen, maar juist om met volle kracht naar buiten te treden: geen taboe was veilig voor hem. Dat van de collaboratie niet, dat van incest niet en dat van de mannenliefde niet – zo verklaarde hij later althans zelf. Overigens werden de foto’s van Claus’ gezicht vol make-up gewoon gemaakt door zijn vriendin Elly Overzier. Voor haar blondeerde hij zijn haar: ‘Ik vond dat het minste wat een paladijn kon doen voor zijn geliefde: haar blonde haren repliceren.’ En, ijdel: ‘Ik herinner me, als Elly en ik over straat liepen, toen ik 22, 23 was, dan keken letterlijk alle mensen naar ons.’

Wildemeersch (1947), oprichter van het documentatiecentrum Hugo Claus aan de Antwerpse universiteit, is niet zuinig met citaten, maar is terughoudend met expliciete duiding. Ergens is dat jammer, want je zou in dit boek graag meer interpretatie van deze grote Clauskenner hebben gelezen. Wel doet hij dat als hij verwijst naar de slogan ‘Nemo me impune lacessit’ (‘Niemand zal mij ongestraft vernederen’) die Claus in het Citadelpark in Gent las en spontaan als zijn lijfspreuk nam. Wildemeersch verbindt die bodem van agressie met het oorlogsverleden van de familie Claus. Zelf stelt de schrijver dat zijn internaatservaringen (‘van mijn achttien maanden tot m’n elfde jaar’) minstens zo vormend waren: ‘Binnen de kostschoolmuren voltrok alles zich onderhuids: menselijk gedrag dat ik tijdens de oorlog waarnam, was mij allang bekend van de kostschool.’

Wat de precieze oorzaak ook was: ‘Het verdriet van België staat helemaal in het teken van de wraak’, merkt de biograaf op. Met Het verdriet van België is de roman genoemd waar dit boek je als lezer onverbiddelijk naartoe leidt. Mooi laat Wildemeersch de verhouding tussen roman en werkelijkheid zien: bijvoorbeeld hoe Claus aanvankelijk zijn al genoemde jeugdvriend Anatole Ghekiere in een werkversie herkenbaar opvoerde, maar hem geleidelijk aan steeds meer verstopte. Of hoe er omgegaan moet worden met intertekstuele verwijzingen, waarbij Wildemeersch een eerbetoon aanwijst voor de Vlaamse magisch-realist Johan Daisne (1912-1978) – een van de vele invloeden die de jonge Claus in zich opzoog.

Dat is wat Hugo Claus. De jonge jaren laat zien: met welke ingrediënten de zo veelomvattende kunstenaar Claus zich tot zijn twintigste voedde, klaar om de grote sprong te maken. Als Wildemeersch’ studie ook maar enigszins een voorbode is van de Clausbiografie waar Mark Schaevers nu aan werkt, dan hebben we zeer veel om ons op te verheugen.

Productinformatie

Hugo Claus De jonge jaren Hugo Claus (1929-2008) was een van de belangrijkste en zeker een van de meest iconische Vlaamse schrijvers van de afgelopen eeuw. Hij heeft ons een rijk geschakeerd en royaal bemeten oeuvre nagelaten. In deze uiterst grondig opgebouwde biografie worden de jeugdjaren van Hugo Claus tussen 1942 en 1949 beschreven. Het bestrijkt in grote trekken dezelfde jaren als de autobiografisch geïnspireerde roman Het verdriet van België. Wat beide, leven en werk, gemeen hebben, is de indrukwekkende ervaring die de Tweede Wereldoorlog voor de puber is geweest. Het verhaal dat Georges Wildemeersch met veel eruditie en oog voor detail brengt, plaatst de kunst en de literatuur centraal, vanaf de vertaling van het Duitse gedicht 'Mutter des Bergmanns' tot de definitieve doorbraak van het modernisme na de dicht- bundel Registreren, met eigen lino op de omslag, en de debuutroman De eendenjacht (De Metsiers). 'The Child is Father of the Man', schreef William Wordsworth. Met deze meesterlijke en verrassende reconstructie van Claus' jonge jaren naderen we iets dichter waar het in zijn wereld echt over gaat. GEORGES WILDEMEERSCH (1947) was tot 2013 gewoon hoogleraar Nederlandstalige letterkunde aan de Universiteit Antwerpen, waar hij in 1996 het Studie- en Documentatiecentrum Hugo Claus oprichtte. In Hugo Claus. De jonge jaren biedt hij een staalkaart van zijn jarenlang vergaarde kennis.

Productkenmerken

ISBN 9789463100113
Auteur Georges Wildemeersch
Uitgever Uitgeverij Polis
Datum uitgave 20150928
Lengte (in mm) 248
Breedte (in mm) 185
Dikte (in mm) 38
Aantal pagina's 400

Recensie van klanten

Schrijf uw eigen recensie

U recenseert: Hugo Claus, de jonge jaren

  •  
    1 ster
    2 sterren
    3 sterren
    4 sterren
    5 sterren
    Beoordeling

* Vereiste velden