Black overlay

Telefonisch bestellen

Graag telefonisch producten bestellen?

088 - 572 05 72 

Op werkdagen van 8.00 tot 19.45 uur, op zaterdag van 11.00 tot 16.30 uur

Klantenservice

Wilt u contact met onze klantenservice?

088 - 572 02 02 

Op werkdagen van 8.00 tot 19.45 uur, op zaterdag van 11.00 tot 16.30 uur

Klantenservice@nrcwebwinkel.nl

Revue Lanoye

Tom Lanoye, Tom Lanoye

Besproken in NRC
3

Schrijf een recensie

Bindwijze: Paperback / softback
 19,90
Levertijd: 1-3 werkdagen
Verzendkosten: € 1,95 per bestelling

Besproken in NRC

Uitersten van het politieke spectrum
Arnold Heumakers

Uitersten van het politieke spectrum | 24 jun. 2016

3

Onlangs sprak Tom Lanoye de laudatio uit bij de jubileumbijeenkomst van de 250 jaar oude Maatschappij der Nederlandse Letterkunde. Het was een hilarisch, even retorisch als theatraal betoog: de lachsalvo’s moeten tot ver op het Leidse Rapenburg te horen zijn geweest. Retorisch zijn ook de stukken in Revue Lanoye. Filippica (polemische replieken), maar het theatrale ontbreekt helaas – dat zullen we er zelf bij moeten denken, net als de lachsalvo’s.

De rode draad in deze bundel bestaat uit een aantal brieven aan een zekere Jonathan Jacob, verslaafd aan amfetamine en gestorven in de cel terwijl een speciaal politieteam hem tijdens een psychotische aanval hardhandig in bedwang hield. Volgens Lanoye zou dit incident de ‘terreur van de antiterreur’ aantonen, maar wat hem het meeste dwars lijkt te zitten is het feit dat de daders ermee weg dreigen te komen, zonder ook maar schuld te bekennen of boete te doen. J’accuse in Vlaanderenland – een rol die Lanoye met gretigheid en pathos op zich neemt, ook al geloof ik niet dat er bij onze zuiderburen dagelijks junkies door de politie worden vermoord.

De rol past bij de teneur van het merendeel van deze ‘filippica’s’, waarin Lanoye zich als een voorbeeldige linkse intellectueel gedraagt, getuige onder meer zijn politiek-correcte bijdrage aan het zo langzamerhand hysterische proporties aannemende ‘Zwarte Pietendebat’ of zijn curieuze reactie op een van de aanslagen in Parijs, bestaande uit reserves ten aanzien van het ‘te voorspelbaar’ geworden Charlie Hebdo en een relativerende omschrijving van de islamitische terroristen (‘twee mentale dreumesen met een baard’).

Nattigheid

Wel voelt Lanoye soms nattigheid ten aanzien van zijn eigen voorspelbare standpunten. Wanneer hij zich tegen een ‘boerkiniverbod’ keert en braaf opmerkt dat het Westen toch ook ‘verminkende tradities’ kent, vraagt hij zich af: ‘Is dit een typisch staaltje van westerse zelfkastijding?’, om vervolgens te concluderen dat het hier om ‘zelfkritiek’ gaat. Helaas geen zelfkritiek van de eigen opvattingen.

Minder interessant voor de Nederlandse lezer zijn de stukken, bijna alle zeer kritisch, over bij ons onbekende Vlaamse politici en andere publieke figuren, maar dat geldt niet voor Lanoye’s sympathieke pleidooien voor Louis Paul Boons eigen taal, het ‘boonsiaans’, voor Jef Geeraerts en diens inderdaad geweldige Gangreen-romans en voor Georges Rodenbach, schrijver van het symbolistische meesterwerkje Bruges-la-Morte uit 1892.

Ook Wessel te Gussinklo weet in Vijf sterren voor de gaarkeuken aanstekelijk te schrijven over literatuur. Daarvan getuigt de fraaie analyse van een subtiele scène in Mulisch’ Twee vrouwen, evenals de heldere uiteenzetting van de motieven in zijn eigen werk. De werkelijkheid beschrijft hij als een ‘jungle waarin men vecht voor ruimte tegen allen, tegen iedereen’, terwijl zijn immer falende personages daarin de ‘totale uitdaging’ aangaan. ‘Zelf god worden’: voor minder doet de jonge hoofdpersoon van Te Gussinklo’s grote roman De opdracht (1995) het niet. Hij moet er zwaar voor boeten.

Apotheker

Een dergelijk wereldbeeld geeft, literair én existentieel, reliëf aan de meer politiek getinte stukken in deze essaybundel. Bijvoorbeeld wanneer Te Gussinklo zijn apotheker per brief laat weten dat hij niet bediend wil worden door iemand met een hoofddoekje (‘getuigende aankleding van het uiterlijk’) of wanneer hij na de erkenning dat de meeste moslims ‘vriendelijke, vreedzame en vaak heel aardige en hartelijke mensen’ zijn, vaststelt dat ‘de ideologische bedreigers en moordenaars […] tegenwoordig vrijwel allemaal islamieten’ zijn. Geen wonder dat een getuigend hoofddoekje hem dan angst kan inboezemen.

Zo’n opmerking plaatst Te Gussinklo, tegenover Lanoye, aan het andere uiteinde van het politieke spectrum. Tegelijkertijd is duidelijk dat de politiek, anders dan bij Lanoye, ver verwijderd ligt van zijn gebruikelijke biotoop, die allereerst uit literatuur bestaat. En uit hoogst persoonlijke obsessies, waarin zowel plaats is voor een tegendraadse identificatie met de destructieve negentiende-eeuwse Russische anarchist Netsjajev als voor een zinnige kritiek op de neiging om in Hitler met alle geweld een psychopaat te zien.

Grote blije kater

Ook zijn sympathie voor Pim Fortuyn als ‘grote blije kater’ te midden van de ‘zieke vogeltjes’ (een beeld dat het befaamde televisiedebat na Fortuyns verkiezingszege in 2002 treffend samenvat) lijkt minder met diens politiek dan met diens baldadigheid te maken te hebben. Een baldadigheid die in een ander essay nota bene wordt verbonden met Simon Vestdijk, van wie Te Gussinklo tevens de ‘formidabele leesbaarheid’ prijst. Je moet maar durven.

Baldadigheid is Te Gussinklo zelf evenmin vreemd, getuige het vileine portret van Dirkje Kuik (weet iemand nog wie hij/zij was?) of een tegenwerping (na een obligaat anti-Israël argument) als: ‘Jawel hoor, hoeiboei, toeterdetoeter’. Ik herken er verder ook wel iets in van de ‘Slavische overdrijving’ die hij zichzelf toeschrijft en die zich onder meer manifesteert in zijn uit duizenden herkenbare ‘brede’ stijl met al die lange, stuwende zinnen vol haakjes en gedachtestreepjes.

Bij Lanoye krijg je de indruk dat hij als publieke intellectueel steeds met een half oog de tribune in de gaten houdt; bij Te Gussinklo vindt een veel eenzamer discours plaats, waarin de schrijver niet toevallig soms zichzelf (‘o ongelukkige Te Gussinklo’) aanspreekt en belooft om, als alles fout gaat en de literatuur niets meer voorstelt, ‘liever te vechten in de laatste loopgraven van de dingen die mijn hart hebben, al is het aan de kant van de verliezers, dan te overleven’.

Slavische overdrijving ongetwijfeld, maar ik geloof hem op zijn woord.

Productinformatie

We leven in de hoogtijdagen van de gratuite oprispingen - de meningitis van de tweets. Tom Lanoye zet zich daar met verve tegen af. In snijdende en goed gedocumenteerde polemieken ontrafelt hij reputaties en sabelt hij misvattingen neer. Volgens zijn vaste devies: 'Een schrijver zonder vijanden is geen schrijver.' Soms is hij genadeloos hard, over jarenlang onbestraft politiegeweld in Antwerpen - de zaak-Jonathan Jacob vormt de pijnlijke ruggengraat van het boek. Soms is hij elegisch - over het afscheid van twee goede vrienden en idolen: dichter Gerrit Komrij en sportjournalist Jan Waters, die allebei ook zijn liefde deelden voor Zuid-Afrika. Soms is hij hilarisch - over het definitieve afscheid van alle Zwarte Pieten, ook al werd hij zelf geboren in een stad genaamd Sint-Niklaas. Verder heeft hij het over 'de onrustwekkende verdwijning van Louis Paul Boon', het onderschatte genie van Jef Geeraerts, drie soorten Rodenbach, 'Het Verdriet van Holland', het kunstbeleid van Vlaanderen ('State of the Farce') en 'de holle salvo's van de lach', na de aanslag op Charlie Hebdo. Maar wat het onderwerp ook mag zijn, nooit is Lanoye vrijblijvend en altijd zindert zijn taal. Tom Lanoye woont en werkt in Antwerpen en Kaapstad. Hij staat bekend als romancier, theaterauteur, dichter scenarist en performer. Hij is vertaald in meer dan vijftien talen, er zijn stukken van hem gespeeld in twintig landen, op zijn palmares staan bestsellers als Sprakeloos, Kartonnen dozen, Ten oorlog en Gelukkige slaven. 'Maar misschien is hij nog het meest briljant als polemist.' (PZC) De pers over eerder kritisch werk van Lanoye: 'Leest als een kroniek, gekleurd door homerische toornigheid, ironie en hilariteit.' NRC Handelsblad 'Polemieken zoals ze bedoeld zijn. Scherp, snijdend en precies.' De Groene Amsterdammer 'Inhoudelijk geniaal, briljant geschreven.' De Tijd 'Scherpzinnige, hilarische en gruwelijk accurate analyses.' De Morgen 'Hij doopt zijn pen in vitriool en geeft ze ervanlangs.' Vrij Nederland 'Niet alleen geestig, ook darn good beargumenteerd.' De Standaard

Productkenmerken

ISBN 9789044629095
Auteur Tom Lanoye, Tom Lanoye
Uitgever Prometheus
Datum uitgave 20160401
Lengte (in mm) 200
Breedte (in mm) 136
Dikte (in mm) 23
Aantal pagina's 208

Recensie van klanten

Schrijf uw eigen recensie

U recenseert: Revue Lanoye

  •  
    1 ster
    2 sterren
    3 sterren
    4 sterren
    5 sterren
    Beoordeling

* Vereiste velden