Black overlay

Telefonisch bestellen

Graag telefonisch producten bestellen?

088 - 572 05 72 

Op werkdagen van 8.00 tot 19.45 uur, op zaterdag van 11.00 tot 16.30 uur

Klantenservice

Wilt u contact met onze klantenservice?

088 - 572 02 02 

Op werkdagen van 8.00 tot 19.45 uur, op zaterdag van 11.00 tot 16.30 uur

Klantenservice@nrcwebwinkel.nl

Tegen de stroom

Ernst Hirsch Ballin

Besproken in NRC
3

Schrijf een recensie

Bindwijze: Hardback
 20,99
Levertijd: 1-3 werkdagen
Verzendkosten: € 1,95 per bestelling

Besproken in NRC

Het ‘recht’ om te kwetsen maakt antisemitisme mogelijk
Folkert Jensma

Het ‘recht’ om te kwetsen maakt antisemitisme mogelijk | 20 mei 2016

3

Een boekje met een bedoeling, zo valt Tegen de stroom in van Ernst Hirsch Ballin – jurist, hoogleraar en oud-minister – te omschrijven. Hij behandelt aan de hand van morele hoogvliegers als Titus Brandsma, Lodewijk Visser, Anton de Kom en Thomas More dilemma’s van deze tijd. Hoe om te gaan met geweld, angst en discriminatie? Hoe hielden zij stand, welke waarden vertegenwoordigden zij? Het boek is met 150 pagina’s beknopt, gebaseerd op eerdere lezingen en Hirsch Ballin schrijft geen makkelijke teksten.

Net als bij het recente Moreel Erfgoed van Bas de Gaay Fortman (1937) zit het belang van het boek vooral in wat de ervaren oud-politicus Hirsch Ballin (1950) nú observeert. Hij nam immers in 2010 voor een breed publiek stelling toen hij over het voorgestelde PVV-gedoogakkoord luidop tegen zijn partijleiding zei ‘Doe dat ons land niet aan’. Er stonden namelijk dingen in die ‘geen problemen aanpakken, maar mensen’.

Tegen de stroom in past in dat kader, zonder daar overigens naar te verwijzen. Het gaat om mensen die (ook) standhielden. Bij voorkeur in perioden waarin anderen compromissen sloten, meegaven of ronduit voor het ‘mindere kwaad’ kozen. Hirsch Ballin zoekt bij hen naar hoop, inspiratie en houvast. Bij de priester, mysticus en hoogleraar Titus Brandsma zoekt hij naar het precieze moment ‘waar onderhandelen ophoudt’. Brandsma waarschuwde immers voor rassenhaat en xenofobie, juist toen veel Nederlanders met de kennelijke oorlogswinnaar, Duitsland, gingen meebewegen.

Hirsch Ballin bepleit bijvoorbeeld een ethiek van de overeenkomst. Hij wijst het opportunistische, compromitterende contract af. Of het nu met de schurkenstaat is of met de digitale multinational die je toegang biedt als je even hier op ‘akkoord’ klikt. Je begeeft je, voor je het weet, in het machtsspel van een ander.

Het leven van de joodse jurist en oud-president van de Hoge Raad Lodewijk Visser, slachtoffer van latent antisemitisme binnen de hoogste rechtspraak, spiegelt Hirsch Ballin aan het antisemitisme van nu. Hij meent dat het ‘recht’ om te kwetsen en verdedigen nu ‘zo heftig’ wordt verdedigd dat het juridische actie tegen antisemitisme ondermijnt. Hij citeert dan ook instemmend de Hoge Raad in de recente zaak tegen de Amsterdamse ex-politicus Delano Felter, die alsnog veroordeeld werd om zijn antihomo-uitspraken in 2010. Het idee dat politici meeverantwoordelijk zijn om onverdraagzaamheid niet aan te wakkeren, werd zo bevestigd.

Productinformatie

Als men een samenleving op haar beloop laat, zijn er winnaars en verliezers. De kortste weg naar de macht is het mobiliseren van een groep die zich van anderen onderscheidt door ras, religie of een ander vermeend kenmerk van superioriteit. Mensen die deel uitmaken van zo'n groep zijn vaak de laatsten die erachter komen waarheen ze zijn meegesleurd. Geweld lijkt gewoon, de slachtoffers ondergaan rechteloosheid omdat van het recht een controletechniek is gemaakt. Lodewijk Ernst Visser, de in 1941 ontslagen president van de Hoge Raad, doorzag scherper dan anderen dat de Nederlandse constitutionele beginselen geslachtofferd werden door de Joodse Nederlanders te isoleren, nog vóór de massale deportaties begonnen. Ook de gelovige mysticus Titus Brandsma was meer op zijn hoede dan de zelfbenoemde realisten die - binnen een jaar na de militaire overgave van mei 1940 - mentaal voor Hitlers imperium capituleerden. Brandsma liet zich niet intimideren en hield de hoop op medemenselijkheid levend. Dat deed ook Anton de Kom, die uit Suriname was verbannen omdat hij niet accepteerde dat de Nederlandse kolonisten zichzelf als superieur beschouwden. Tegen de nationaalsocialistische bezetters zette hij de strijd voor ieders gelijke rechten voort. In Tegen de stroom heeft Ernst Hirsch Ballin de veelzeggende verhalen van Lodewijk Ernst Visser, Titus Brandsma en Anton de Kom samengebracht. De verheerlijking van (ogenschijnlijk) homogene samenlevingen van vroeger, leren hun verhalen, is net zo goed verderfelijk als een toekomstbeeld met één superieure ideologie of cultuur. Tegen de stroom van zulke bewegingen in maakt het recht ruimte voor gewone en ongewone mensen.

Productkenmerken

ISBN 9789021402215
Auteur Ernst Hirsch Ballin
Uitgever Querido
Datum uitgave 20160419
Lengte (in mm) 208
Breedte (in mm) 133
Dikte (in mm) 19
Aantal pagina's 150

Recensie van klanten

Schrijf uw eigen recensie

U recenseert: Tegen de stroom

  •  
    1 ster
    2 sterren
    3 sterren
    4 sterren
    5 sterren
    Beoordeling

* Vereiste velden