Intimiteit & onthechting

Michel Dijkstra
20,00
Op voorraad
SKU
9789024433957
Besproken in NRC
Bindwijze: Paperback / softback
Voor 23:00 besteld, morgen in huis Verzendkosten € 2,95
  • Gratis binnen 14 dagen te retourneren
  • Veilige en makkelijke betaalopties
  • Aangesloten bij Thuiswinkel Waarborg
  • Makkelijk bestellen zonder account
Afbeelding vergroten
Meer informatie
Auteur(s)Michel Dijkstra
ISBN9789024433957
BindwijzePaperback / softback
Datum van verschijning20210617
NRC Recensie4 ballen
Breedte125 mm
Hoogte200 mm
Dikte17 mm
NRC boeken recensie

Levenskunst is je eigen ego loslaten

Filosofie In Intimiteit en onthechting voert filosoof Michel Dijkstra vier kunstenaars op bij wie kunst voortdurend uitdrukking geeft aan hun persoonlijke obsessies. Hun gemene deler: een mystieke inslag.

Levenskunst is, oneerbiedig gezegd, de zelfhulptak van de filosofie. Naast een stimulans voor het denken wil ze ook handelingsperspectief bieden, niet door te strooien met recepten voor succes, maar door handvatten aan te reiken voor de omgang met jezelf, de ander, de eindigheid.

Je kunt levenskunst ook lezen als: kunst die zo innig verstrengeld is met het leven van de maker dat de twee nauwelijks te onderscheiden zijn. Kunst die voortdurend uitdrukking geeft aan de persoonlijke obsessies van de kunstenaar, obsessies die ook in dat leven zelf steeds aan de oppervlakte komen.

In Intimiteit en onthechting: Levenskunst tussen oost en west, voert de in oosterse filosofie en westerse mystiek gespecialiseerde docent en publicist Michel Dijkstra vier kunstenaars op bij wie dat laatste zonder twijfel van toepassing is: dichter Paul Celan, componist Claude Vivier, schrijfster Clarice Lispector en beeldend kunstenaar Alberto Giacometti. Alle vier te situeren midden in de twintigste eeuw en, hoewel hun levens drie continenten bestrijken, als westers te bestempelen.

Afleggen van het ik
De gemene deler van hun werk, schrijft Dijkstra, is een zekere mystieke inslag. Zij verlangen naar eenwording met de ander, de grenzeloze liefde en intimiteit die vraagt om het loslaten van het ego. Dat is de dubbelslag van ‘intimiteit en onthechting’: nabijheid tot de ander ontstaat door het afleggen van het ik. Het plaatst ze in een lange traditie van westerse en oosterse mystici, zoals Meister Eckhart en zenmeester Dogen.

Het levert boeiende hoofdstukken op, ook voor wie minder thuis is in de specifieke oeuvres. Dijkstra citeert gul uit de literaire werken, brieven en poëticale uitspraken, en beschrijft kunstwerken met aandacht voor detail – wat het trouwens alleen maar vreemder maakt dat een beeldkatern ontbreekt.

We lezen bijvoorbeeld over ‘het geheim van de ontmoeting’ bij Celan, waarin een gelijkwaardige relatie met een ‘jij’ de bevrijding van ‘ik’ mogelijk maakt. Religieuze vervoering en overgave in de liefde gaan daarin samen op. De minnaars openen zich voor elkaar, overstijgen zichzelf en worden één. Het stralende licht dat deze bevrijding begeleidt – toch niet de eerste associatie bij de ‘dichter van de Holocaust’ – keert terug bij de anderen: in de overvloedige liefde van Vivier, het vrijgevige hart van Lispectors heiligenmeisje Macabéa en in Giacometti’s overgave aan het falen. Die laatste noteerde: ‘Vreemd leven, iets ronds, iets weids en schitterend aan alle kanten, ik voel het vandaag meer dan ooit op dit moment.’

Dagelijks leven
Zulke citaten zijn goed gekozen en brengen de innerlijke beweegredenen van de kunstenaars dichterbij. Toch blijft Intimiteit en onthechting zelf op afstand. Dat komt doordat Dijkstra die andere vorm van levenskunst minder aangrijpt, die filosofische vragen en concepten probeert toe te passen in het dagelijks leven.

Weliswaar noemt hij een aantal ‘moderne deugden’ die uit de vier levens en oeuvres naar voren zouden komen, maar in de loop van zijn verhaal verdwijnen ze weer uit beeld. De lezer heeft ook al genoeg werk te verzetten, met de verschillende kunstdisciplines, biografische informatie, oosterse zenleer en mystieke filosofie die hier op een kleine 175 pagina’s aan elkaar worden geknoopt. Dijkstra zelf blijft ook grotendeels buiten beeld. Ik had graag meer gelezen over zijn persoonlijke drijfveren bij dit onderwerp en in de keuze voor zijn vier protagonisten.

Dat had aanleiding kunnen geven tot een meer expliciete interpretatie van de ‘levenskunstige’ context of hedendaagse betekenis ervan. Nu moet de lezer zelf op zoek naar manieren om het licht van die fascinerende kunstenaars en mystici ook op het eigen vreemde, ronde, weidse en schitterende leven te laten stralen.

08-10-2021 Miriam Rasch

Bestanden bij dit product
Inkijkexemplaar.pdf (83.78 kB)
Back to top