Jaguarman

Raoul de Jong
22,99
Op voorraad
SKU
9789403114415
Besproken in NRC
Bindwijze: Paperback / softback
Levertijd 1-2 werkdagen Verzendkosten € 2,95
  • Gratis binnen 14 dagen te retourneren
  • Veilige en makkelijke betaalopties
  • Aangesloten bij Thuiswinkel Waarborg
  • Makkelijk bestellen zonder account
Afbeelding vergroten
Meer informatie
Auteur(s)Raoul de Jong
ISBN9789403114415
BindwijzePaperback / softback
Aantal pagina's240
Datum van verschijning20201112
NRC Recensie4 ballen
Breedte136 mm
Hoogte215 mm
Dikte18 mm
NRC boeken recensie

Een verrassend rijk boek over Suriname

Raoul de Jong Hij groeide op als ‘een bruin stipje in een witte wereld’. Reden voor Raoul de Jong om naar het Suriname van zijn vader te reizen, en nauwgezet verslag te doen in een wervelend boek.

Bouterse en broodjes zoutvlees, daar dacht schrijver, columnist en programmamaker Raoul de Jong (1984) tot grofweg zijn dertigste aan bij het woord Suriname: hij wist ‘wat je als gemiddelde Nederlander van Suriname weet, niet zoveel. En niets waarvan ik zin kreeg om naar Suriname te gaan.’ Zijn vader kwam ervandaan, maar die had hij nooit gekend. De Jong groeide op als ‘een bruin stipje in een witte wereld’; de familie van zijn moeder, met een hele trits Friese en Groningse voorouders in ‘boerenkielen en met gouden oorijzers’, was hem wel bekend. Het leek hem mooi zat.

In Jaguarman beschrijft De Jong nauwgezet en toch ook wervelend en fantasievol, hoe dit veranderde toen hij zijn vader dan toch ontmoette, op zijn achtentwintigste. ‘Ik hoopte op een Denzel Washington of Humberto Tan. Op een professor in een corduroy jasje. [...] Op een koning die in één klap duidelijk zou maken waarom ik een prins was.’ Zo loopt het niet, aanvankelijk, want de man blijkt klein en iel te zijn, in een ‘te strakke spijkerbroek met heel veel overbodige zakjes’. Het voelt meteen alsof De Jong voor hem zou moeten zorgen, in plaats van andersom. Maar als ze een paar uur samen zijn, ziet De Jong hoe zijn vader mensen voor zich inneemt, met zijn ogen, zijn lach en zijn opmerkingen, en ze doet stralen. Misschien heeft hij toch bijzondere krachten?

Drie jaar duurt het tot een volgende ontmoeting. De Jong heeft intussen het plan opgevat om drie maanden naar Suriname te gaan. Pas dan hoort hij dat zijn zeer christelijke vader nooit het stuk land bezocht dat van zijn familie is, een deel van een voormalige plantage aan de Motkreek in het regenwoud. Er zou een gevaarlijke, overerfbare vloek in de familie zijn. Een voorouder was een winti-priester die in een tigri, een jaguar, kon veranderen. De ‘magische kattenkrachten’ die zijn vader ten zeerste vreest, zijn voor De Jong juist extra reden om af te reizen: ‘Ik zou bewijzen dat een voorvader met jaguarkrachten geen vloek was, maar een zegen.’

Ritueel in Rotterdam
De Jong is een gretig magisch denker. Als kind al las hij graag over uitheemse stammen en hun vermogens, en over de bedreigde Amazone. Dat schijnt hem achteraf bezien geen toeval toe: ‘Soms zat ik op ons balkon, dacht aan de dertig hectare regenwoud die op dat moment verdween, en huilde. Ik wist toen nog niet wat dat regenwoud met mij te maken had, Jaguarman, en wat het regenwoud te maken had met u, maar op de een of andere manier voelde dat regenwoud als mijn eigen warme, zachte, bloedende hart. Nu denk ik: u klopte bij mij aan, lang voordat ik wist dat u het was. En u bleef kloppen, net zo lang totdat ik u zou horen.’

In Jaguarman volg je De Jongs zoektocht, niet alleen in Suriname zelf, maar ook in de literatuur, in de verhalen van het land, bij de huidige en de vroegere bevolking, in de geschiedenis van tot slaaf gemaakte mensen, opstandelingen, strijders, thuisblijvers en immigranten en in zijn eigen wezen. Wiens veerkracht heeft ervoor gezorgd dat hij bestaat? Hoe kan een land waarvan de mensen zo leden, toch ook zoveel levenskracht schenken?

De Jong richt zich in een tiental brieven in Jaguarman rechtstreeks tot zijn voorouder. Hij beschrijft hoe hij, teruggekeerd uit Suriname, op aanraden van ‘Misi Elly Purperhart’, een winti-priesteres in Paramaribo, een week lang een ritueel uitvoert op zijn flat in Rotterdam. Dit verslag – elke dag een brief – wordt vermengd met wat hij zoal heeft gevonden op zijn reis.

Vijftig euro
De Jongs schrijven is een bijzondere combinatie van ernst en relativeringsvermogen. Hij paart zijn aanstekelijke geloof in wonderen, en een vrij indringende behoefte aan zingeving, aan realiteitszin en humor. Hij wil het winti-ritueel graag volbrengen, maar trekt wel thermo-ondergoed aan onder de verplichte outfit van een kort hagelwit broekje en T-shirt. Om zich vervolgens direct weer af te vragen of dat wel ‘mag’. Hij is een avonturier, maar niet van het onverschrokken soort: hij blijft gevoelig, onzeker en vooral ook geestig. Dit bleek al uit zijn eerdere boeken vol zelfgecreëerde avonturen: hij trok naar New York met maar vijftig euro op zak, hij liep van Rotterdam naar Marseille om zijn hond te gedenken, hij reisde met een wonderamulet bij wijze van kompas door Italië. Hij volgt zijn ingevingen en ziet liefst verbanden, geen toevalligheden. Maar hij relativeert dat ook steeds, alleen al met zijn zelfspot: het is paradoxaal en meeslepend.

Jaguarman is een verrassend rijk boek. De Jong sleurt je het verhaal in, dat vol uitlopers en tijd- en gedachtesprongen zit. Het kost geen enkele moeite door zijn ogen mee te kijken, verrast en geroerd, vermaakt en onthutst. Zijn ontdekkingen worden de jouwe. Je gaat mee in zijn ontwikkeling, begrijpt hoe en waarom zijn kijk op en kennis van Suriname zich ontwikkelt.

Ook leer je van alles, over de slavernij en hoe die verdween, over de onafhankelijkheid van Suriname en wat daarna kwam. Over de positie van mannen zoals De Jongs vader. En diens vader, en allerlei andere Surinaamse helden, zoals het in de ondertitel bij het boek heet. De Jong schilderde ook portretten van deze mensen, die zijn opgenomen in het boek. Ook dat maakt Jaguarman zo speciaal. Het is van alles een beetje, een unieke mix van non-fictie en fictie, klassieke queeste, reisverhaal, levensles, gebed en sprookje, literatuur- en geschiedschrijving. De Jong biedt zichzelf en zijn lezers voorgoed een ander, vurig verrijkt beeld van Suriname. En aan het eind stelt hij dat de jaguar in ons allemaal huist, waar we ook vandaag komen, mits we hem de ruimte bieden.

2020-01-08 Judith Eiselin

Bestanden bij dit product
Back to top