Tand des tijds

Pieter Gerrit Kroeger
24,99
Op voorraad
SKU
9789044633665
Besproken in NRC
Bindwijze: Paperback / softback
Voor 23:00 besteld, morgen in huis Verzendkosten € 2,95
  • Gratis binnen 14 dagen te retourneren
  • Veilige en makkelijke betaalopties
  • Aangesloten bij Thuiswinkel Waarborg
  • Makkelijk bestellen ook zonder account
Afbeelding vergroten
Productomschrijving
De geschiedenis van het CDA is een relaas waarin aldoor juist niet gebeurt wat kenners en waarnemers aannamen. Een verhaal van het ongedachte, het onvermoede, onvoorspelbare en onderschatte. Dat was al zo in de jaren van Van Agt en Lubbers en het is in deze eenentwintigste eeuw niet anders. Ook in de nieuwste CDA-historie val je van de ene verrassing in de andere. Veel van wat men meent te weten of zich herinnert klopt niet, veel andere feiten bleven onder de radar of soms diep geheim. Dat maakt de wederwaardigheden van een op het eerste gezicht toch wat brave partij af en toe ontregelend.
Keer op keer is de definitieve ondergang van het CDA aangekondigd, telkens keert die partij onverwacht terug in het hart van de macht. In het Haagse én het Brusselse. Soms lijkt ze onverslaanbaar en stort dan plotseling ineen. Zelden steeg het CDA zo hoog als onder Balkenende in 2002 en 2003. Nu zit de partij met bijna minder Kamerzetels dan ooit toch weer aan de knoppen. Hoe kan dat? Wat is het geheim daarvan en wat kan er nog meer gebeuren?
P.G. Kroeger loopt al een leven lang rond op het Binnenhof en schreef, van binnenuit, het definitieve boek over de minst vanzelfsprekende en misschien toch meest Nederlandse en Europese van al onze politieke partijen. Hij analyseert de feiten en gebeurtenissen en de vele mythes die daar ook binnen het CDA zelf vaak over leven. Over het vermeende zware verlies keer op keer aan rechtse populisten, over ‘de boze burger’ in de ‘Donner-doctrine’, over wat er écht gebeurde tijdens het roemruchte partijcongres in de Rijnhal, over de loopbanen van Camiel Eurlings, Maxime Verhagen en Jan Peter Balkenende in zowel ‘Brussel’ als ‘Den Haag’. En wat vond Lubbers nu écht van zijn opvolgers? Hielpen Fortuyn en het CDA elkaar nu wel of niet? Wat verhinderde op de valreep dat Balkenende de ‘eerste president van Europa’ werd? Wat noemt Verhagen het ergste verraad in heel zijn politieke leven? Waarom hield Mark Rutte bezorgd rekening met zowel een premier Eurlings als een premier Buma? Hoe hielden Buma en Peetoom het acht jaar samen uit?
P.G. Kroeger is historicus en CDA-kenner. Hij was lange tijd adviseur van verschillende bewindslieden en de Europese Commissie en vele jaren de hoofdredacteur van ScienceGuide. Kroeger evalueerde – feitelijk, kil en hard – binnen het CDA bittere en vaak onbegrepen verkiezingsuitslagen. Hij publiceerde eerder samen met Jaap Stam De rogge staat er dun bij. Macht en verval van het CDA 1974-1998. Met Jaap Jansen maakt hij sinds 2018 de podcast Betrouwbare Bronnen.
‘Lees dat boek.’ – Jaap Jansen, Betrouwbare Bronnen
'[Kroeger] is een kenner, een partijtijger die al heel lang meeloopt en dus levert zijn boek opnieuw boeiende verhalen op.' - Trouw
Meer informatie
Auteur(s)Pieter Gerrit Kroeger
ISBN9789044633665
BindwijzePaperback / softback
Aantal pagina's528
Datum van verschijning20201215
NRC Recensie3 ballen
Breedte152 mm
Hoogte232 mm
Dikte41 mm
NRC boeken recensie

CDA: van machtspartij naar slachtpartij

CDA De recente machtswisseling in het CDA kwam net te laat voor dit boek. Maar ze past wel in het beeld van een partij die bol staat van intriges en kruiperijen.

En weer was het de voorbije weken hommeles binnen het CDA. Met als voorlopig eindresultaat: de pas deze zomer nieuw aangetreden partijleider Hugo de Jonge eruit, Wopke Hoekstra als de nieuwe belofte erin. Die mag als lijsttrekker proberen bij de Tweede Kamerverkiezingen van 17 maart aanstaande het CDA van een zoveelste verkiezingsnederlaag af te houden. Hij mag tevens proberen het CDA terug te brengen in de niet te omzeilen middenpositie die de partij tot in de jaren negentig van de vorige eeuw decennialang bekleedde en oppermachtig maakte.

Of dit ook zal lukken? ‘De geschiedenis van het CDA is een relaas waarin aldoor niet gebeurt wat kenners, waarnemers en pundits aannamen’, luidt de openingszin in de proloog van het twee weken geleden verschenen Tand des tijds. Historicus en CDA-kenner van binnenuit Pieter Gerrit Kroeger beschrijft ruim 500 bladzijden lang de ontwikkelingen in de partij vanaf het eind van de vorige eeuw. Dat waren er nogal wat, laat hij op vaak pijnlijke wijze zien. Of, zoals hij zelf schrijft: ‘Het CDA tussen 1998 en heden vertelt een verhaal van sluipmoorden, triomfen, verraad, daadkracht, suïcides en onverwachte wederopstandingen.’

Het waren de jaren waarin het CDA, ooit niet weg te denken in het landsbestuur, verder marginaliseerde. Van de 54 zetels waarover de partij in 1986 nog beschikte waren er na de verkiezingen van 2012 slechts 13 over. Geen vanzelfsprekende macht, geen aansprekend verhaal.

Wopke-effect
Sybrand Buma, de zoveelste CDA-leider na stemmenkanon Ruud Lubbers, wist bij de laatste verkiezingen van 2017 na ruim vier jaar oppositievoeren dit schamele aantal op te krikken tot 19 zetels, maar de afgelopen jaren met het CDA opnieuw in het kabinet viel de partij in de peilingen weer terug naar het diepterecord van acht jaar geleden.

De verkiezing een half jaar geleden van Hugo de Jonge als nieuwe leider zorgde niet voor de gehoopte ommekeer. Totdat na diens verrassende terugtreden, vorige week donderdag, het afgelopen weekeinde partijgenoot en minister van Financiën Wopke Hoekstra op het schild werd gehesen. Het ‘Wopke-effect’ was direct goed voor zes zetels winst, meldde onderzoeksbureau I&O Research, waarmee de partij in elk geval weer op het aantal van de vorige verkiezingen zat. Deze jongste ontwikkelingen kwamen net te laat voor het nieuwe boek van Kroeger die eerder al, in 1998, met Jaap Stam in De rogge staat er dun bij de geschiedenis van het CDA van 1974 tot 1998 schreef. Het zou bijna reden zijn om het boek terug te halen. Kroeger bouwt zijn, ondanks alle beschreven gevechten binnen het CDA, optimistische slotconclusies op het gegeven dat De Jonge lijsttrekker wordt. Volgens Kroeger zal deze met behulp van een inmiddels ‘glasheldere koerskeuze’ van het CDA ‘zomaar de partij van Nederland van de nieuwe eeuw’ kunnen maken.

Maar de Verdi- opera ‘vol sterfscènes, afscheidsduetten, wraakkoren en heroïsche furieuze aria’s’, waarmee de dramatiek niet schuwende Kroeger de verwikkelingen binnen het CDA graag vergelijkt, kreeg dus nog een onverwachte, maar wel zo spectaculaire slotakte. Eén waarbij Hoekstra die zich in juni afmeldde als kandidaat-lijsttrekker en door Kroeger in het boek betiteld wordt als ‘verspeeld en geknakt toptalent’ als een deus ex machina achter de coulissen vandaan kwam.

Hugo de Jonge
Het is jammer dat, om bij de verdiaanse metafoor van Kroeger te blijven, hij La forza del destino (De kracht van het noodlot) niet meer in zijn boek heeft kunnen verwerken. Hij eindigt als De Jonge op de CDA-troon zit. Dit was volgens hem gebeurd in strijd met het door partijvoorzitter Ploum bedachte scenario. Die had zich dit voorjaar een strak geregisseerde leiderschapswisseling voorgesteld waarbij Hoekstra, voorzien van de warme aanbevelingen van alle overige CDA-ministers, aan het CDA-congres als enige kandidaat-lijsttrekker zou worden gepresenteerd.

Het liep anders en er kwam door het terugtrekken van Hoekstra een chaotische lijsttrekkersverkiezing onder de CDA-leden tussen minister van Volksgezondheid annex vice-premier Hugo de Jonge, Tweede Kamerlid Pieter Omtzigt en staatssecretaris Mona Keijzer (Economische Zaken). De Jonge won na twee stemrondes met een zeer nipte overwinning, waardoor de verdeeldheid in de partij alleen maar verder werd geëtaleerd. Het zagen aan de poten van de stoel van De Jonge kon beginnen met als resultaat zijn terugtreden vorige week. Als coronaminister kon hij het lijsttrekkerschap er niet bij doen, luidde zijn formele verklaring.

Voor de hoofdmoot van Kroegers boek maakt de nagekomen en onverwachte plotwending niet uit. De intriges en kuiperijen waar het boek bol mee staat worden er niet anders door. De Jonge’s terugtreden is hooguit een bevestiging van de slachtpartij die de voormalige machtspartij kan zijn.

Introvert
Kroeger heeft ondanks de vele bloedspetters ook een positieve boodschap. Die is dat het CDA de afgelopen jaren terecht afscheid heeft genomen van het ‘introverte nationalisme’ zoals verwoord door Sybrand Buma. Toekomst heeft het CDA slechts als het zich als ‘nuchtere, effectieve en idealistische partij van een Europees Nederland’ weet te manifesteren. Dat het hierbij een voorbeeld kan nemen aan de politiek van de Duitse bondskanselier Merkel laat hij meerdere keren blijken.

In zijn boek stelt Kroeger zich op als verteller. Beter gezegd als oneindig verteller die naarmate het boek vordert steeds meer niet terzake doende zijpaden bewandelt. Hij wil laten zien wat hij allemaal weet, niet alleen over het CDA maar ook over andere partijen en personen. Het stapelt maar op. Als dat dan ook nog eens in bombastische zinnen wordt opgeschreven, dreigen delen van de tekst al gauw onleesbaar te worden. Hier wreekt zich dat Kroeger anders dan bij zijn vorige boek geen journalistieke co-auteur had. Ook een allesweter moet proberen maat te houden. Zelfs als het over het CDA gaat.

2020-12-18 Mark Kranenburg

Bestanden bij dit product
Inkijkexemplaar.pdf (321.57 kB)
Back to top