Wij Duitsers

Alexander Starritt
21,99
Op voorraad
SKU
9789026350412
Besproken in NRC
Bindwijze: Paperback / softback
Levertijd 1-2 werkdagen Verzendkosten € 2,95
  • Gratis binnen 14 dagen te retourneren
  • Veilige en makkelijke betaalopties
  • Aangesloten bij Thuiswinkel Waarborg
  • Makkelijk bestellen zonder account
Afbeelding vergroten
Productomschrijving

Wij Duitsers van Alexander Starritt is een indringende oorlogsroman vanuit het perspectief van een jonge, dienstplichtige Duitse student.

Wanneer de jonge Schot Callum zijn Duitse opa vraagt hoe het was om aan de foute kant gevochten te hebben, wordt zijn vraag in eerste instantie beantwoord met stille irritatie. Maar na diens dood vindt Callum een lange brief, aan hem gericht.

Die brief is dit boek, waarin Callums grootvader vertelt over de laatste dagen aan het oostfront – waarin hij niet alleen weet dat Duitsland de oorlog aan het verliezen is, maar ook dat dat terecht is. Hij schrijft over zijn leven te midden van verschrikkingen en chaos én over de enorme moed die hij om zich heen zag. Hij stelt zichzelf de vraag in wellke mate hij verantwoordelijk is voor de situatie waarin hij verkeerde. Terwijl hij een antwoord op deze vraag probeert te vinden, vertelt Callum wat voor man zijn opa geworden is in de zeventig jaar na de oorlog.

Wij Duitsers is een intens menselijke roman die vragen stelt over schuld, schaamte en verantwoordelijkheid – vragen die tot op de dag van vandaag relevant zijn.

**** 'Wij Duitsers is confronterend omdat het vooral toont hoe ingrijpend de morele worstelingen zijn van zovelen die ongewild werden meegesleurd in een waanzinnige oorlogsmachine' – De Standaard

‘Dit is een roman die onvoorstelbaar gruwelijke gebeurtenissen beschrijft. En een roman waarin een soldaat zich vijftig jaar na de oorlog afvraagt, hoe hij zijn daden kon rechtvaardigen om niet volledig te wanhopen. Die innerlijke strijd is overtuigend weergegeven in dit beklemmende boek.’ – Nederlands Dagblad

'Een voltreffer. Levensecht. Een indringende roman over schuld, individueel en collectief.' – Sunday Times

'Een gewaagde en schokkende roman, waarbij Starritt in de huid kruipt van een van de afschuwelijkste archetypes van de 20e eeuw – een Nazi-soldaat – waarin hij niet alleen gezien wordt als dader, maar ook als slachtoffer.' – Financial Times

Meer informatie
Auteur(s)Alexander Starritt
ISBN9789026350412
BindwijzePaperback / softback
Aantal pagina's224
Datum van verschijning20210114
NRC Recensie4 ballen
Breedte137 mm
Hoogte216 mm
Dikte21 mm
NRC boeken recensie

Wat heeft deze Duitse grootvader precies gedaan tijdens de oorlog?

Alexander Starritt Het gaat niet om de gruwelijke oorlogsavonturen in deze zorgvuldig geschreven roman, maar om een kleinzoon die antwoorden van zijn overleden grootvader krijgt op vragen over diens soldatenleven.

Een grootvader schrijft een brief aan zijn kleinzoon. Die voegt zijn eigen commentaar toe terwijl hij de brief leest. Beantwoorden kan hij de brief niet meer: de brief is aangetroffen in de nalatenschap van de grootvader, en nooit verstuurd.

Dit is het uitgangspunt van Wij Duitsers, de tweede roman van Alexander Starritt (1985). Waarbij nog vermeld moet worden dat de grootvader in de Tweede Wereldoorlog als soldaat aan het Oostfront heeft gevochten, en dat de kleinzoon hem daar ooit vragen over heeft gesteld – waarop hij postuum de antwoorden ontvangt.

Het verwarrende van deze roman is juist dát het een roman is. Omdat Starritt veel gemeen heeft met Callum, de kleinzoon (even oud, allebei half Brits, half Duits) vraag je je aanvankelijk af of er een kern van waarheid in het boek zit, of Starritt het oorlogsverleden van zijn eigen grootvader in het boek verwerkt (al was het maar omdat het boek aan zijn grootouders is opgedragen).

Eigenlijk wil je een voor- of nawoord dat aan alle twijfels een eind maakt – alsof het opwekken van twijfel niet juist een van de functies van literatuur is. In dit geval hangt de vraag naar het al dan niet fictieve karakter ook samen met de vraag waarom je een roman zou lezen over dit onderwerp; wat kunnen verzinsels toevoegen aan geschiedschrijving en ooggetuigenverslagen? Wat is de zin van deze onderneming?

Uiteindelijk pleiten al die vragen juist voor deze zorgvuldig geschreven roman. In het begin heeft Wij Duitsers een verraderlijk documentair karakter, met de afwisseling tussen de brief van grootvader en de commentaren van de kleinzoon. Grootvader werd in 1940 door de Wehrmacht ingelijfd en nam in 1941 als artillerist deel aan de Russische veldtocht. In 1945 werd hij door de Russen gevangen genomen en pas in 1948 keerde hij terug naar Duitsland. In zijn brief behandelt hij niet zijn hele militaire carrière, maar concentreert hij zich op een aantal gebeurtenissen uit najaar 1944, en daar neemt het verhaal het over.

Schaamte
Tijdens de chaotische terugtocht van het Duitse leger krijgen vijf soldaten, onder wie de latere grootvader, opdracht op zoek te gaan naar een legendarisch voedseldepot dat zich in de omgeving zou bevinden. Een kleine patrouille met botsende karakters, dat is een bekend gegeven in oorlogsliteratuur en -films, of die nu in Duitsland spelen of in Vietnam. Mits niet te clichématig uitgewerkt kan zoiets goed werken, en dat is ook hier het geval.

Maar het gaat niet om de gruwelijke avonturen. De belevenissen van de patrouille illustreren de vragen waar de grootvader mee zit, naar aanleiding van de vraag die zijn kleinzoon heeft gesteld: wat heeft hij precies gedaan tijdens de oorlog? De grootvader ziet zich gedwongen na te denken over grote thema’s als schuld en schaamte. De kleinzoon verwerkt in zijn commentaar ondertussen de spagaat waarin hij verkeerde: ‘Toch moet ik zeggen dat ik het als kind niet bepaald leuk vond dat iedereen in de kerstvakantie standaard naar films keek waarin mannen zoals mijn opa werden vermoord.’

Afgezien van genoemde vragen bewijst vooral het feit dat de roman goed geschreven is zijn bestaansrecht. Starritt geeft de grootvader een mooie toon mee, net registrerend en afstandelijk genoeg om het binnen te laten komen bij de lezer. Hij schrijft sober maar gebruikt mooie beelden. Wanneer hij het heeft over de toevoer van soldaten tegen het einde van de oorlog, schrijft hij: ‘De nieuwkomers kwamen en gingen als koeriers die hun eigen lichamen kwamen afleveren.’ Zo’n zin blijft hangen.

02-04-2021 Rob van Essen

Bestanden bij dit product
Inkijkexemplaar.pdf (595.11 kB)
Back to top