Black overlay

Telefonisch bestellen

Graag telefonisch producten bestellen?

088 - 572 02 02 (optie 3)

Op werkdagen van 8.00 tot 19.45 uur, op zaterdag van 11.00 tot 16.30 uur

Klantenservice

Wilt u contact met onze klantenservice?

088 - 572 02 02 (optie 1) 

Op werkdagen van 8.00 tot 19.45 uur, op zaterdag van 11.00 tot 16.30 uur

Klantenservice@nrcwebwinkel.nl

Ik, Vondel

Hans Croiset

Besproken in NRC
4

Schrijf een recensie

Bindwijze: Paperback / softback
 25,99
Levertijd: 1-3 werkdagen
Verzendkosten: € 1,95 per bestelling

Besproken in NRC

Kester Freriks

Meeleven met de oude meester | 10 nov. 2017

4

‘Het Toneel Is In De Hemel’: zo luidt de prachtige regie-aanwijzing van Vondels drama Lucifer (1654) over de opstand der engelen tegen God. Niemand weet welk beeld toneelschrijver Joost van den Vondel hierbij voor ogen stond, maar dankzij de roman Ik, Vondel van toneelman Hans Croiset (1935) komen we een heel eind.

In een gesprek tussen Vondel en zijn geleerde vriend Christiaen Huygens laat Croiset de oude Vondel zeggen: ‘Lucifer moest tenslotte aan het eind van het verhaal uit de hemel gegooid worden en op aarde terechtkomen. Het moest dus mogelijk zijn vanuit de hemelruimte iets op aarde te laten vallen.’

Deze denkbeeldige dialoog tussen de begaafde tijdgenoten is een van de hoogtepunten in Croisets roman. Hij plaatst de religieuze dichter tegenover de rationele wetenschapper in een spannende ontmoeting. Huygens verbaast zich over Vondels oude wereldbeeld, waarin hij de aarde in het middelpunt plaatst, en dus kan een engel omlaag tuimelen uit de hemel. Huygens wijst Vondel fijntjes op de baanbrekende ontdekking van Galilei: de zon en niet de aarde is middelpunt van heelal. Dus dat vallen kan zomaar niet.

Croiset presenteert zijn boek welbewust als fictie. We volgen Vondel in zijn laatste levensjaren, waarin hij terugblikt op zijn tragische leven. Hij verliest vrouw en kinderen, raakt verwikkeld in godsdiensttwisten en in een persoonlijke geloofsworsteling. Rondom hem woedt het protestantisme en de katholieke Vondel krijgt het verwijt een ‘ongodist’ te zijn. Zijn zondige toneelwerk treft een opvoeringsverbod in Vondels geliefde ‘Schouburght’, zelfs zijn geliefde Gijsbrecht.

Een ander hoogtepunt in de roman is het hoofdstuk met de interessante titel ‘Badeloch m/v’, waarin Croiset een originele visie geeft op het feit dat in Vondels tijd vrouwenrollen door mannen vertolkt moesten worden. Alleen op kermissen en in openluchtspelen mochten vrouwen ‘wispelturige dienstmeisjes en wulpse hoeren’ vertolken, maar in het serieuze genre beslist niet, dus ook niet de rol van Badeloch, echtgenote van Gijsbrecht.

Als vrouwen mede door Vondels invloed wél op het toneel mogen verschijnen, voelt dat als een overwinning. ‘Met de komst van de vrouw op de planken was het alsof ik mij voor het eerst in mijn leven werkelijk kon overgeven aan een vrouw’, erkent Vondel bij Croiset. Dat is een gewaagde overgang, alsof de toneelschrijver via de omweg van het toneel pas werkelijk liefde kan voelen. In deze context is de rol van een geheimzinnige vrouw ‘M’ zowel boeiend als raadselachtig. Vondel aanbidt haar als zijn muze. Wie is zij? Veel komen we niet te weten, ook niet of zij als actrice ooit Badeloch heeft vertolkt. Dat is jammer, want dat zou de verhaallijn mooi rond maken.

Op elke bladzijde van Ik, Vondel proef je dat er hier een schrijver aan het woord is die beroepshalve betrokken is bij Vondel-opvoeringen. Croiset en dramaturg Guus Rekers komen de eer toe Vondel als toneelschrijver in ere te hebben hersteld. Als acteur gaf Croiset stem aan Vondels verzen. Nu draait hij het om en geeft hij als acterend en regisserend schrijver stem aan Vondel. Croisets boek is dat van een gevoelvolle denker over toneel, die in Vondel zijn gelijkgestemde vindt.

Productinformatie

Iedereen heeft wel van Lucifer of Gijsbrecht van Aemstel gehoord, en anders wel van het Amsterdamse Vondelpark of een van de vele Vondelstraten die Nederland rijk is. Joost van den Vondel (1587-1679) wordt met recht de 'prins der dichters' genoemd. Niet eerder werd zijn levensverhaal zo fonkelend en energiek verteld als in Ik, Vondel, de roman waarin Hans Croiset zich op meesterlijke wijze verplaatst in wereld en wandel van 'de Nederlandse Shakespeare'. Anno 2016 bestaan er negentien (!) biografieën over de canonieke dichter en toneelschrijver Joost van den Vondel. Hans Croiset voegt daar geen twintigste aan toe; zijn roman Ik, Vondel is de autobiografie van de oude Vondel zélf. Van de eerste tot de laatste bladzijde voert Vondel het woord, aan de vooravond van het einde van zijn leven. En wat een leven heeft hij achter de rug! Hij was de belichaming van de Gouden Eeuw. De Nederlandse welvaart bloeide als nooit tevoren, en er waren nieuwe morele kompassen nodig. In de geest van Oldenbarnevelt streed Vondel voor een 'passief gezag' en voor burgerlijke vrijheid, waar hij zowel vrienden als vijanden mee maakte. Hij leed onder de dood van al zijn kinderen en bleef uiteindelijk alleen achter op tweeënnegentigjarige leeftijd. Bewondering, maar ook diepe vernedering, hij maakte alles mee. Hij bracht de moed niet op zijn grote liefde ten huwelijk te vragen, zozeer voelde hij zich gebonden aan de belofte van trouw aan zijn overleden echtgenote. En hij oogstte spot en maakte vijanden, toen hij twijfels uitte aan de straffende God van het calvinisme. Hans Croiset regisseerde en speelde in vele stukken van Vondel en nam zich al lang geleden voor om dieper in de ziel van de geliefde en verguisde schrijver te kruipen. In zijn meeslepende roman laat hij Vondel, die niet universitair geschoold is maar tóch aan de basis van onze taal en literatuur heeft gestaan, naar woorden zoeken om zijn twijfels, zijn tijd en zijn wereld vorm te geven. Ik, Vondel is een uniek tijdsbeeld van de Gouden Eeuw, en een portret van een man die in zijn bewogen leven precies met dezelfde vragen worstelde als jij en ik.

Productkenmerken

ISBN 9789059366732
Auteur Hans Croiset
Uitgever Cossee, Uitgeverij
Datum uitgave 20171030
Lengte (in mm) 215
Breedte (in mm) 136
Dikte (in mm) 28
Aantal pagina's 288

Recensie van klanten

Schrijf uw eigen recensie

U recenseert: Ik, Vondel

  •  
    1 ster
    2 sterren
    3 sterren
    4 sterren
    5 sterren
    Beoordeling

* Vereiste velden