Het huis staat er nog, op het oog is er niets veranderd, niets vernietigd. Geen brokstukken, geen puinbergen, geen neerdwarrelend stof. Maar toch is alles kapot, niets is meer zoals het was: dit huis, waarmee de nieuwe roman Beesten die je niet mag schieten van Femke Brockhus (1989) begint, is wel degelijk opgeblazen, maar dan van binnenuit.

Er keert een moeder, Molly, terug in dat huis. En een vader, Paul. Ze zijn het handenwringen en harentrekken voorbij, want het is al gebeurd: hun zoon Nicholas heeft zelfmoord gepleegd nadat hij, met een maat, een bloedbad met meer dan tien slachtoffers aanrichtte op zijn middelbare school. Het is precies de schietpartij op Columbine High School in Colorado op 20 april 1999. Brockhus noemt de plek en de naam niet, maar wel de datum.

De roman gaat over grip (proberen te) krijgen als onheil geschied is. Wat voelt (vooral) de moeder, wat ondergaat ze, wat schreeuwt haar binnenste, hoe belaagt de buitenwereld haar en hoe denkt zij nu aan haar kind? Net als eerder werk van Brockhus is ook Beesten die je niet mag schieten te karakteriseren als een roman in scherven. Het boek bestaat uit een soort gestamel, korte zinnen, flarden met een nadrukkelijke hoop wit eromheen.

Het is zorgvuldig gedaan, deze verkenning van een toestand, maar het heeft ook iets looiigs. De situatie staat vast, van een ontwikkeling, is nauwelijks sprake. Dan weer is er een flard tekst gewijd aan het heden, dan weer aan het verleden, zonder dat er een patroon of een verloop in zit. Begrijpelijkerwijs is de tijd als het ware stilgezet voor de personages, maar het ontbreken van een spanningsboog breekt de lezer op. Het is en blijft een en al beklemming. De vader vertrekt op een gegeven moment, dat wel, maar dat lijkt al even plotseling te gebeuren als het komen en gaan van gedachten, herinneringen en vragen bij de moeder.

Het beklijft allemaal niet zo sterk. Ook onhandig is dat de associatie zich opdringt met dat andere, erg bekende en juist zeer spannende, je bij de strot grijpende verhaal over een jongen als Nicholas, We Need to Talk About Kevin (2003, verfilmd in 2011) van Lionel Shriver. Die roman heeft juist een dwingende opbouw met onverwachte wendingen en een verrassend, schrikbarend slot.

Brockhus is wel een zorgvuldig auteur. De eerste zin, waarin het ouderpaar op weg naar huis is na de identificatie van hun dode zoon, leest als een beginselverklaring: „De afstand die ze afleggen langs de haperende middenstreep op de weg strekt zich uit in haar taal.”

Je ogen blijven er even aan haken: wat staat hier nu precies? Mooi is het niet zozeer, duidelijk wel. Woorden schieten tekort, dat is wat Brockhus toont. Molly is vanaf nu overgeleverd aan beelden van wat was, wat is en wat blijft. Haar man Paul heeft het wel over ‘verder moeten’, maar voor haar is de toekomst niets dan pijn. Rauw is de rouw, onveranderlijk.

Een enkel beeld dat bij Molly opdoemt is te clichématig. Ze leerde Nicholas ooit dat hij niet op vogels mocht schieten. Nu ziet ze in haar verdwaasdheid een zwarte vogel rondstappen in het huis, parmantig en wel, door de gang, naar de kelder en uiteindelijk de kamer van haar zoon in. De vogel is de dood, het verdriet en ook de verwijdering van haar echtgenoot, want hij ziet het dier niet.

Femke Brockhus schreef een prachtige roman over een vrouw die de wanhoop niet kon weerstaan