Francine Oomens Hoe overleef ik…-reeks was zo’n vijftien jaar geleden voor veel tieners een kompas: herkenbare puberproblemen, luchtige overlevingstips en een hoofdpersoon die ‘net als jij’ leek: een soort vriendin die met je meegroeide. Vijfentwintig jaar later is Rosa van Dijk terug, inmiddels halverwege de twintig en gestrand in een Portugese woongemeenschap. Soms verlies je schoolvriendinnen uit het oog en doen ze dat soort dingen. Waar Oomen ooit excelleerde in herkenbaarheid, kiest zij nu voor een verhaal dat zich nadrukkelijk buiten de alledaagse werkelijkheid afspeelt.

Rosa en haar vrienden hadden er allemaal een rommeltje van gemaakt. Financieel, sociaal of professioneel had niemand het echt voor elkaar. In het eerste deel van Oomens doorstart-voor-volwassenen, Hoe overleef ik alles wat ik niemand vertel? (2023), verhuisden ze met z’n allen naar Portugal. Nu wonen ze daar in een kraakpand waar ze brood bakken en surfles geven. Bovendien plannen ze ‘co-ouders’ te worden van de baby van hun vriendin. Geld hebben ze niet, noch een echt plan.

Nou hebben wel meer vijfentwintigjarigen geen plan, maar de weerzin om het volwassen leven te ormarmen is hier haast karikaturaal. Oomen raakt wel aan hun problematiek, maar diept die niet goed uit. De eetstoornis van Rosa, een hoofdonderwerp in het vorige boek, is bijna helemaal verdwenen. Ook slaan de dialogen soms de plank mis: „‘Jonas is heel onzeker.’ ‘Waarom?’ ‘Omdat hij weinig zelfvertrouwen heeft.’” Zo raakt Oomen wel aan herkenbare thema’s, maar mist ze de scherpte om ze overtuigend invoelbaar te maken.

Spiritualiteit

Het is eigenlijk jammer dat Oomen haar personages naar Portugal heeft verhuisd. Voor millennials die opgroeiden met de Hoe overleef ik-boeken was juist leuk dat Rosa óók gewoon naar de middelbare school ging, of naar de H&M. Dat was herkenbaar en daardoor vielen de ‘overlevingstips’ die Rosa tieners gaf in goede aarde – zij was net als jij, natuurlijk kon zij je leren hoe je moest tongzoenen. Het leven dat Rosa nu leidt staat echter ver van de ‘gewone’ wereld af.

Die verschuiving blijkt vooral uit de rol van spiritualiteit in de roman. Rosa’s vriendin Joya beschikt over bijna magische krachten – ze kan wratten ‘healen’ – en ook andere personages spreken in termen van energie, radical honesty en helende praatcirkels. Oomen benadert dit veelal zonder ironie, alsof het vanzelfsprekend is dat de lezer meegaat in deze wereld. Daarmee verliest de serie iets van de nuchtere charme die haar destijds zo succesvol maakte. Het doet denken aan een jeugdig bewerkte versie van Paulo Coelho’s De alchemist: bezield, maar ook wat esoterisch. Rosa en haar vrienden kijken neer op alles wat met een ‘normaal’ levenspad te maken heeft: Jurriaan, het vriendje van Jonas, heeft zijn succesvolle carrière opgegeven om in een caravan te wonen. Daar word je écht gelukkig van, lijkt Oomen te suggereren.

De nostalgie is groot, maar de setting en toon zijn wezenlijk veranderd. Voor wie de eerdere boeken níet heeft gelezen, zal de roman maar weinig begrijpelijk zijn. Maar goed, voor die lezers is dit natuurlijk ook helemaal niet bedoeld. Dit is meer zoals de remakes en spin-offs die Hollywood zo graag produceert: leuk voor de fans. Maar: inhoudelijk weinig bevredigend.

Hoogtepunt in Hoe overleef ik alles wat anders gaat dan gedacht? zijn niet de bekende personages. Dat is Rosa’s tienerbroertje Abel. Veertien jaar oud en vol bravoure, een Gen-Z’er die droomt van het bouwen van apps, straattaal praat en stiekem een tattoo heeft genomen. Abel is het meest sympathieke personage en bewijst maar weer dat Oomen uitblinkt in het schrijven van tieners met tienerproblemen, misschien meer dan twintigers in de ‘echte’ wereld. Misschien wordt het tijd voor een serie over Abel?