Black overlay

Telefonisch bestellen

Graag telefonisch producten bestellen?

In verband met het advies van het RIVM is onze klantenservice op dit moment via de telefoon minder goed bereikbaar. Wij willen u vragen zoveel mogelijk contact op te nemen via: klantenservice@nrcwebwinkel.nl

088 - 572 02 02 (optie 3)

Klantenservice

Wilt u contact met onze klantenservice?

In verband met het advies van het RIVM is onze klantenservice op dit moment via de telefoon minder goed bereikbaar. Wij willen u vragen zoveel mogelijk contact op te nemen via: klantenservice@nrcwebwinkel.nl

088 - 572 02 02 (optie 1) 

Mens/onmens

Bas Heijne

Besproken in NRC
5

Schrijf een recensie

Bindwijze: Hardback
 19,99
Levertijd: 1-3 werkdagen
Verzendkosten: € 1,95 per bestelling

Besproken in NRC

De nieuwe Bas Heijne is een schitterend portret van onze tijd
Arthur Eaton

De nieuwe Bas Heijne is een schitterend portret van onze tijd | 21 feb. 2020

5

Bas Heijne In dit tijdperk van infotainment dreigen we de feiten uit het oog te verliezen. Aan de slag met realistische verhalen, bepleit Heijne in Mens/Onmens.

De wereldgeest is in de war. De val van de Sovjet-Unie had het einde van de geschiedenis moeten betekenen, maar was het niet. De liberale democratie had moeten zegevieren, maar deed dat niet. Internet had ons allemaal met elkaar moeten verbinden, en ook dat pakte anders uit. In plaats daarvan is een gevaarlijke weirdo president van de VS, worden we geteisterd door nepnieuws en zijn de politieke flanken in opmars, zelfs in ons knusse polderlandje. Bas Heijne staat erbij en kijkt ernaar. Je hoort hem denken: what the fuck is híer gebeurd?

Hij zegt het wat sjieker dan dat, maar dat is wel de teneur van Mens/Onmens. In zijn jongste werk beschrijft de essayist de puinhoop waar de westerse wereld zich in bevindt, en doet dat in stijl. Bij hem geen overdreven beeldspraak, geen alarmistische hyperbolen. Nee, Heijne geeft ons goede oude feiten, netjes ingebed in theorie en ervaring. Daar schort het volgens hem nogal eens aan tegenwoordig: ingebedde feiten, bezielde redelijkheid.

Achteraf beredeneerde bezieling is er meer dan genoeg, merkt hij terecht op. Emoties staan vóórop in onze wereld van entertainment en verstrooiing. ‘Het zoeken naar een objectieve waarheid geldt niet langer als een positieve kracht die ons verder gaat brengen, die onze emoties bedding geeft, en ons richting een gedeelde waarheid stuurt.’ Heijne haalt de Schotse filosoof David Hume (1711-1776) aan, die begreep dat de rede pas wordt aangezwengeld door het gevoel. Hoofd én hart dus. Heijne vreest dat we in het tijdperk van infotainment het hoofd volledig uit het oog dreigen te verliezen.

Feitenvrij zondebokdenken

Mens/Onmens is een schitterend portret van onze tijd; Bas Heijne een begenadigd beschouwer. Hij biedt, zoals altijd, panoramische vergezichten, herkent problemen, draagt oplossingen aan. In zekere zin is hijzelf het beste bewijs tegen zijn stelling dat er steeds minder ruimte is voor geïnformeerde redelijkheid. Heijne spreekt, wij luisteren.

Zijn schoolmeesterstoontje is soms irritant, meestal een verademing. Daarmee overstijgt hij bewust het gekwetter van de gratuite meninkjes die we overal elders al krijgen voorgeschoteld. De bedwelmende opiniëring van de journalistiek wakkert volgens Heijne de vlam aan van een politiek gedreven door emotie, op zowel links als rechts. De elite heeft het gedaan, zegt de een. De buitenlanders hebben het gedaan, zegt de ander. Feitenvrij zondebokdenken, wat Heijne betreft. Goedkoop. Onjuist. Gevaarlijk, ook.

En het alternatief dan? Het liberalisme is in crisis. Zij heeft zijn rol als bemiddelaar tussen conservatisme en socialisme verzaakt, meent Heijne. Over die rol kun je steggelen, maar zijn punt is helder: er was te weinig verhaal, te veel technocratische inschikkelijkheid. Mark Ruttes afkeer van visie is daarvoor illustratief. Alleen een hernieuwde waardering van traditionele waarden kan het liberalisme nu nog redden: vrijheid, gelijkheid, broederschap. Als coda geeft Heijne ons mee dat ware broederschap, empathie dus, een zware opdracht is. Een ander liefhebben is een moeizame worsteling, een gebod waard, wist Jezus al. Heijne geeft een humanistische spin aan de Bergrede.

Alles staat op scherp

Handen uit de mouwen dus. De straat op, bouwen aan nieuwe, realistische verhalen. Het is al te gemakkelijk om te vervallen in nostalgische fantasietjes over hoe de dingen ooit geweest zouden zijn. Links en rechts zijn daaraan allebei schuldig. De jaren zestig. De VOC-mentaliteit. Het blijven ledige droombeelden, aldus Heijne. Ongemerkt trekt hij zijn liberale waarden en ‘de Verlichting’ als soortgelijke troefkaarten uit de mouw, maar dat zij hem vergeven. Hij legt in elk geval uit wat hij ermee bedoelt; het blijven geen blanco schermen voor andermans projecties.

Over de toekomst van die waarden kunnen we mogelijk minder pessimistisch zijn dan Heijne aan het einde van zijn betoog lijkt. Kritiek op het neoliberalisme zwelt hier en elders aan. Overal ter wereld gaan mensen de straat op. In de Verenigde Staten heeft een jonge generatie de sociaaldemocratie ontdekt. Het ziet er op dit moment allemaal nogal hopeloos uit, dat zeker. Alles staat op scherp, en we mogen de problemen vooral niet bagatelliseren. Maar als het even meezit worden het binnenkort gewoon weer gouden tijden voor vrijheid, gelijkheid en broederschap. Ondertussen vechten we door. Begeesterd, en met de feiten aan onze zijde.

Productinformatie

Wat is waar - wat de feiten je vertellen of wat je wilt geloven? Wie ben je - een vrij individu, of zoek je houvast in de groep tegen de rest? Steeds beter weten we hoe de mens in elkaar steekt. We weten waarom we geneigd zijn in hokjes te denken, waarom we liever verbroederen met mensen die op ons lijken dan met vreemden. En ook hoe gemakkelijk mensen gemanipuleerd kunnen worden, via sociale media en door politici. In Mens/Onmens onderzoekt gelauwerd essayist en columnist Bas Heijne de twee grote obsessies van onze tijd: waarheid en identiteit. In een heldere stijl stelt hij de vragen waar het om gaat: hoe kunnen we solidair zijn in een wereld die steeds meer versplinterd is, waarin iedereen op zoek is naar iets groters en het algemeen belang het zo vaak aflegt tegen het eigenbelang? Mens/Onmens is een scherp, persoonlijk essay over hoe je mens kunt zijn in een gepolariseerde wereld. Bas Heijne (1960) is de auteur van essays als Onredelijkheid (2007), Moeten wij van elkaar houden (2011) en Onbehagen (2016). Hij is vast verbonden aan NRC Handelsblad. In 2017 kreeg hij de P.C. Hooft-prijs voor zijn gehele oeuvre. ‘Bas Heijne is een schrijver met een bijzondere positie als columnist en essayist, die over een enorme verscheidenheid aan actuele onderwerpen en kwesties schrijft. Zijn werk geeft een vernieuwende impuls aan wat literatuur in maatschappelijke zin betekenen kan. (…) Vooral de vorm waarin hij dat doet is bijzonder: hij schrijft als een denker én denkt als een lezer.’ Uit het juryrapport van de P.C. Hooft-prijs ‘Heijne analyseert de moderne, aan alle kanten in trilling gebrachte wereld als geen ander.’ Vrij Nederland ‘Ogenschijnlijk losjes denkend, zonder een al te zichtbare rode draad aan te brengen, komt Heijne tot belangrijke inzichten.’ de Volkskrant ‘Een schitterend essay!’ Adriaan van Dis over Onbehagen.

Productkenmerken

ISBN 9789044641479
Auteur Bas Heijne
Uitgever Prometheus
Datum uitgave 20200131
Lengte (in mm) 206
Breedte (in mm) 132
Dikte (in mm) 18
Aantal pagina's 128

Recensie van klanten

Schrijf uw eigen recensie

U recenseert: Mens/onmens

  •  
    1 ster
    2 sterren
    3 sterren
    4 sterren
    5 sterren
    Beoordeling

* Vereiste velden