Black overlay

Telefonisch bestellen

Graag telefonisch producten bestellen?

088 - 572 05 72 

Op werkdagen van 8.00 tot 19.45 uur, op zaterdag van 11.00 tot 16.30 uur

Klantenservice

Wilt u contact met onze klantenservice?

088 - 572 02 02 

Op werkdagen van 8.00 tot 19.45 uur, op zaterdag van 11.00 tot 16.30 uur

Klantenservice@nrcwebwinkel.nl

Rolien en Ralien

Josepha Mendels

Besproken in NRC
4

Schrijf een recensie

Bindwijze: Paperback / softback
 18,99
Levertijd: 1-3 werkdagen
Verzendkosten: € 1,95 per bestelling

Besproken in NRC

Ralien ziet en zegt wat Rolien verzwijgt
Hannah van Wieringen

Ralien ziet en zegt wat Rolien verzwijgt | 12 jan. 2018

4

De constatering dat de voornaamste taak van de schrijver die van de getuige is, komt me voor als verstandig. Je zou kunnen stellen dat Josepha Mendels (1902-1995) met haar heruitgegeven debuut Rolien en Ralien die bewering huldigt. En dan preciezer ‘de geboorte’ en het opgroeien van de getuige in jezelf. De jonge hoofdpersoon Rolien leeft met Ralien, een beschouwende versie van zichzelf. Ralien is een vervaarlijk tweede ik, die in koele, beschrijvende termen kan spreken. Afstandelijker, ze reciteert in boekentaal en kan de tweede én derde persoon enkelvoud hanteren over Rolien. En zoals het een interessant getuige betaamt heeft ze vervaarlijke randjes. Zo zal het meisje Rolien niet sterven als ze maar zoveel maal een lichtknopje aan en uit doet. Ralien heeft bovendien toornige en grootheidswaanzinnige trekjes.

Wat mooi werkt is dat de scherpe observaties, die Mendels doet vanuit het kleine meisje, zo technisch bij Ralien terechtkomen. Wanneer de vader van Rolien zegt dat het mogelijk is je in Parijs in een jongetje te laten veranderen, hoor je automatisch Ralien zeggen: ‘Dat hij deze woorden ook aan het kind meegedeeld heeft ontgaat hem. Evenals de uitwerking ervan. Het merendeel der ouders zaait zo kwistig het eerste zaad waaruit die sombere en geweldige plant, eenzaamheid, verrijst. En wanneer onverwacht iets van haar schaduw hen bereikt, stoten zij in naïeve verbazing een of ander zinnetje uit, als: ‘Hoe komt ons kind toch zo… van wie heeft ze dat in ’s hemelsnaam?’’

Mendels is er steeds op uit een innerlijke verdeeldheid te treffen. Bijvoorbeeld die tussen verliefdheid en vriendschap: haar jeugdvriendin Titi heeft ze innig lief, zozeer dat Titi haar toebijt dat ze geen eergevoel bezit. Er is ook de verdeeldheid tussen verwachting en realiteit van het vertrek uit het familiehuis naar Parijs, om daar als gouvernante te gaan werken. En de verdeeldheid in de liefde zelf. De walging van én het verlangen naar de precieuze meneer Charles L. die haar zoveel geïnteresseerde vragen stelt, gaan gelijk op.

Waar we Mendels voor mogen danken is het wegblijven van al te schematische verdelingen tussen Rolien en Ralien, mooi treft ze zo hoe zij waarlijk in elkaar overlopen. Een mindere geest had het organiserend talent het denk- en voelwerk laten overstemmen, een kwaal van onze tijd, die de ambiguïteit van onze (debuut)romans niet ten goede komt. Mendels sprak overigens liever over haar luisteraarschap, in plaats van schrijverschap. Dat is goed terug te lezen: al haar scènes klinken, alsof ze zo op toneel kunnen.

In 1947 was de ontvangst unaniem positief. Ook de geëerde criticus Simon Vestdijk schreef over Rolien en Ralien, en wat nu frappeert is zijn overtuiging met een ziektegeschiedenis van doen te hebben. Hij omschrijft Rolien als ’een suïcidaal door schizofrenie geteisterd, noodlottig eindigend meisje’. En later: ‘Rolien pleegt namelijk zelfmoord.’ Hij baseert zich op de laatste zinnen: ‘Dan heeft zij verder langs het water gelopen en niemand heeft haar ooit meer teruggezien.’ Waar Vestdijk zelfmoord zag, zou ik stellen dat de jonge vrouw Rolien hier schrijver is geworden. Zij is opgegaan in het verhaal dat je zojuist uitlas. Precies zoals zij vanaf haar vroegste jeugd verlangde.

Productinformatie

Mendels neemt ons in Rolien en Ralien mee terug naar haar eigen jeugd. Rolien is de jongste en wordt door haar twee oudere zusters niet serieus genomen. Ze voelt zich buitengesloten en verzint haar eigen speelkameraad Ralien om het leven aan te kunnen. Ralien begint haar leven steeds meer te beheersen. Als Josepha Mendels in december 1942 de vlucht uit bezet Frankrijk over de Pyreneeën begint, zit het manuscript van Rolien en Ralien in haar rugzak. Maar haar gids laat haar halverwege in de steek en neemt haar bagage mee. Via de Spaanse gevangenis weet ze een halfjaar later naar Engeland te ontkomen. Een kopie van Rolien en Ralien bereikt Mendels in Londen. Zij stuurt hem naar de criticus Jan Greshoff ter beoordeling. 'Het is een voortreffelijk boek, dat bij herlezing wint. Het is vol, maar dan ook letterlijk vol kostelijke vondsten. Het is anders van schriftuur en opvatting dan alle andere Nederlandse verhalen over een jeugd. En het is zoo verbazend knap, dat ik mij niet kan voorstellen, dat dit een eersteling zou zijn.' Greshoff nam niet alleen een hoofdstuk op in een bundel met werk van Nederlandse auteurs in ballingschap met onder meer Leo Vroman en Dola de Jong, hij legde ook het contact met Querido, waar de roman in 1947 verscheen. De pers vond het een 'gevaarlijk boek', maar prees de originaliteit. Simon Vestdijk las het als een bijzonder goed opgeschreven ziektegeschiedenis. Ook nu nog is Rolien en Ralien een fascinerende coming of age-roman in een verrassend moderne stijl.

Productkenmerken

ISBN 9789059367357
Auteur Josepha Mendels
Uitgever Cossee, Uitgeverij
Datum uitgave 20171030
Lengte (in mm) 200
Breedte (in mm) 125
Dikte (in mm) 21

Recensie van klanten

Schrijf uw eigen recensie

U recenseert: Rolien en Ralien

  •  
    1 ster
    2 sterren
    3 sterren
    4 sterren
    5 sterren
    Beoordeling

* Vereiste velden