Nergens thuis: hoe de wooncrisis neerslaat

Als iemand me vroeg waarom ik na tien jaar Amsterdam had verlaten, gaf ik altijd allerlei diepzinnige redenen. ‘De stad heeft haar mysterie verloren’, ‘de kunst heeft geen plek meer’, ‘de stad heeft haar ziel verkocht’, enzovoort. Pas daarna kon ik de eigenlijke aanleiding toegeven: ik kon geen woning betalen. Ik was dertig en woonde nog steeds op kamers. Ik verlangde naar een eigen plek. Als zzp’er zonder vermogende ouders moet je dan de stad uit. Het leek me te banaal om er een punt van te maken.

Het leek me altijd iets heroïsch, om je ondanks alles aan Amsterdam te blijven vastklampen. Vroeger was het heroïsch omdat Amsterdam een rommelige stad was, gehuld in een walm van wiet, vol bezopen toeristen en criminelen; later was het heroïsch omdat er geen woningen waren en je desondanks toch altijd wel ergens je plek kon uitgraven, al was het op een oude zolder bij een hospita waar de muizen over het aanrecht renden. Weer later was het heroïsch omdat je elke zes maanden moest verhuizen naar de volgende te dure onderhuur zonder recht op inschrijving. En nu had ik het opgegeven de stad te mythologiseren. Wat zei dat over mij? Was ik dan toch een gewone burger? Vond ik wooncomfort belangrijker dan een interessant leven in de hoofdstad?

Wie geen huis kan vinden is een loser in dit land, lees ik bij Marente de Moor. In haar duizelingwekkende nieuwe roman De bandagist raakt een 29-jarige gesjeesde muzikant en bandagist – een oud woord voor een therapeut die met drukverbanden werkt – zijn kamer kwijt, en belandt op straat.

In de studentenwoning waaruit hij allang had moeten vertrekken worden statushouders geplaatst; ontheemden waarvoor mensen nog wél medelijden kunnen opbrengen, al is dat tegenwoordig ook aan het verdwijnen. Hij past een tijdje op katten of logeert bij een vriendinnetje in een volkstuin, waarna het tuinhuisje wordt opgeofferd aan luxe nieuwbouwwoningen van de firma ‘Zwam Realty’, die door de hele stad als paddenstoelen uit de grond schieten.

Zijn beste vriend gaat op wereldreis, dan heeft het nomadisch bestaan nog enige eer, ‘dan ben je een vrijgevochten kosmopoliet’. Maar de bandagist kan dat niet en wil dat niet, want het is zijn werk om de oedemateuze, stinkende benen van de ouderen van de stad te zwachtelen. De ouderen die kasten van huizen bezet houden, tot de nok gevuld met boeken, terwijl ze nooit die ene stoel verlaten. En zo is de bandagist een ‘inheemse zwerver’ geworden, nomade van de laagste soort, ‘de loser die het zich allemaal maar heeft laten overkomen’.