Hé goedemorgen, hoe gaat het?
Juno oefent voor haar rol in een ballet, ze staat voor de barre, voor de spiegel en voelt zich „een wiegende berk”. Ze spant de spieren in haar lichaam aan en „begint te vliegen”. Het ballet waar ze voor oefent vertelt geen verhaal, het zijn vier vrouwen die samen dansen, ze vormen vierkanten, cirkels en diagonalen, als planeten die net niet op elkaar botsen.
Het is een mooi beeld voor de onlangs voorbeeldig vertaalde roman van Martina Hefter, die bekroond werd met de Deutscher Buchpreis 2024. Ook hier weet je eigenlijk niet precies welk verhaal de auteur wil vertellen, welke betekenis er nu echt achter die ogenschijnlijk heldere zinnen schuilt. En ja, er zijn drie personages die zich in een soort geometrische figuren ten opzichte van elkaar bewegen, ieder op afstand, ieder in hun eigen, door de ander ongekende leven. Als asteroïden die door het heelal suizen zonder dat ze elkaar raken.
Juno en Jupiter heet het duo waar de roman om draait. Juno is danseres en performancekunstenaar, Jupiter is schrijver en lijdt aan multiple sclerose. Al zo’n vijftien jaar verzorgt Juno haar man, die zonder hulp nauwelijks meer uit zijn bed kan komen. In september koopt ze kerstspeculaasjes voor hem in de supermarkt. Dan kijken jonge vrouwen haar spottend aan: daar heb je weer zo’n oudere vrouw die stomme winterkoekjes aanschaft als de zomer nog nauwelijks ten einde is.
In de Romeinse mythologie is Juno de godin van het huwelijk, beschermster van de vrouw, geassocieerd met jeugdigheid, de godin die waarschuwt. Bij Hefter is Juno halverwege de vijftig en heeft ze het best moeilijk met het ouder worden. Tatoeages moeten haar angst bezweren. ‘Normaal’ was ze nooit, er huizen wel honderd demonen in haar. Ze zoekt rust en oneindigheid in boeken over sterrenstelsels en sterrenbeelden.
Haar werk – dansen, acteren – is haar passie, alleen op een podium speelt ze geen toneel. Ondanks haar drukke leven doet ze alles om het leven van haar man nog enigszins aangenaam te maken. Jupiter, in de mythologie de belangrijkste en machtigste god, ruimdenkend en wijs, moet in deze roman met zijn metallicrode rolstoel van de trap af getild worden. Wijs is hij wel, als lezer vermoed je dat hij een grotere rol speelt dan je wordt verteld.
Terwijl Jupiter schrijft en de bewoner van zijn insectenhotel, een wilde bij, observeert, neemt Juno haar toevlucht tot nachtelijke conversaties met een lovescammer – een van de thema’s van de roman. Natuurlijk is de werkelijkheid een andere dan zij haar voorspiegelen en zijn ze erop uit vrouwen te verleiden en geld uit de zak te kloppen.
Maar dat gebeurt Juno niet. Integendeel. Zij is degene die liegt, fantaseert en die de Nigeriaan met wie ze een langdurige nachtelijke chatrelatie aangaat, in verwarring brengt. Benu heet hij, alweer een naam uit de mythologie, de Egyptische dit keer, de feniks die een nieuw leven aankondigt. Juno speelt met hem, schotelt hem een volstrekt ander leven voor dan ze in werkelijkheid leidt. Totdat het gaat schuren.
Zo laat Martina Hefter je nadenken over kwetsbaarheid, over echt en virtueel, over armoede en durf. Over liefde en zorgzaamheid. Over wit en Europees versus zwart en Afrikaans. Over planeten die net niet met elkaar in botsing komen. Over verborgen en niet geleefde levens.
Overdag verzorgt theatermaker Juno haar ernstig zieke man Jupiter. 's Nachts, als ze weer eens niet kan slapen, chat ze met lovescammers op Instagram. Ze draait de rollen om en valt niet voor hun mooie praatjes, in plaats daarvan houdt zij hen juist voor de gek. In die gesprekken kan ze zeggen wat ze maar wil en daarmee zijn wie ze maar wil - zogenaamd zonder consequenties. Zo ontsnapt Juno aan haar dagelijkse bestaan en de zorgen over Jupiter. Tot ze op een dag Benu ontmoet, die haar leugens doorziet. Ondanks de afstand ontstaat er een onverwachte vriendschap tussen Juno en deze lovescammer.
Een ontroerende roman over behoeften, verlangen en bedrog. Want als je liegt, lieg je dan niet in de eerste plaats tegen jezelf?
| Uitgever | Overamstel Uitgevers |
|---|---|
| Auteur(s) | Martina Hefter |
| ISBN | 9789048876235 |
| Bindwijze | Hardback |
| Datum van verschijning | 20250506 |
| NRC Recensie | 4 |
| Breedte | 147 mm |
| Hoogte | 217 mm |
| Dikte | 25 mm |