Online cursus: Portretten maken
Siegfried Woldhek behandelt vier aspecten die belangrijk zijn om een goed portret te maken:
- Het belang van materiaal: kies materiaal dat jou ligt en waar je zin van krijgt
- Portretkramp
- Hoe kom je tot gelijkenis (dat is iets anders dan de precieze plek van neus en ogen)
- Het belang van het idee
Deze vier aspecten zijn belangrijker dan kennis van anatomie of techniek, terwijl die vaak worden benadrukt op het internet en in boeken over portrettekenen. Siegfried laat zien hoe je met eenvoudige middelen een goed portret kunt maken. Verspreid over 9 praktische lessen met maar liefst 21 filmpjes en een film van ruim een half uur waarin je stap voor stap ziet hoe je een portret maakt.
Je hebt geen speciale materialen nodig om met deze cursus te beginnen. Een paar verschillende pennen, potloden en papier zijn voldoende.
Inhoud van de training
Introductie
Siegfried Woldhek introduceert zichzelf en vertelt welke onderwerpen wel en niet zullen worden behandeld.
Materiaal
Zoek met behulp van de oefeningen materiaal dat je ligt, waar je zin van krijgt
Het probleem portretkramp en hoe dat op te lossen
Waarom de hand verkrampt bij het tekenen of schilderen van een gezicht, met opdrachten om het zelf te ervaren. En hoe dat op te lossen.
Gelijkenis
Zeven redenen waarom het treffen van gelijkenis lastig is. En waar de sleutel lig
Teken wat je ziet, in plaats van wat je weet
Leer met behulp van oefeningen de wereld om je heen in drie toonwaarden zien.
Gelaatsuitdrukking
Een portret toont zowel de binnen- als de buitenkant. Welke gelaatsuitdrukking kies je om het karakter te tonen? Enkele opdrachten helpen je daarbij.
Het belang van het idee
Wat wil je uitdrukken en wat voor consequenties heeft dat voor formaat, uitsnede, kleur contrast belichting, materiaal, blikrichting en gelaatsuitdrukking. Leer die opties verkennen met behulp van schetsjes.
De spiegel als hulpmiddel
Het meest gewillige model zit al klaar in de spiegel; alle oefeningen en opdrachten kun je daarmee nog eens doen.
Samenvatting en Demonstratie
Een korte samenvatting van de stof en een demonstratie van 35 minuten waarin Siegfried Woldhek een portret schildert en de stappen toelicht.
Tot besluit
Suggesties om zelf verder te gaan met o.a. links naar gratis instructiefilms van andere kunstenaars over anatomie en techniek (olieverven, waterverven).
Nadat je de workshop hebt afgerekend krijg je de volgende dag van Pronk Academie, de uitvoerder van deze workshop, per mail een gebruikersnaam en wachtwoord voor je account. Hiermee kan je altijd inloggen in de trainingsomgeving. In de mail staat ook de link naar je online training. Dat is een pagina met alle lessen die bij je training horen. Je kunt de online training gewoon op je eigen computer, tablet of smartphone volgen, in je eigen tempo en zo vaak je wilt.
Siegfried Woldhek is bekend van de vele portretten die hij schildert en tekent voor onder meer NRC. Zijn werk werd dikwijls geëxposeerd en is in verschillende bundels gepubliceerd. Het Metropolitan Museum in New York, het Letterkundig Museum, Museum De Fundatie en de Atlas van Stolk hebben portretten van zijn hand opgenomen in de collectie. De laatste jaren maakt hij in toenemende mate vrij werk. Hij is enthousiast over waterverf en de vele mogelijkheden die dat medium biedt.
Tekenaar Siegfried Woldhek bekroond voor zijn persoonlijke werk: ‘Een simpel portret vind ik maar niks
Thérèse Schwartze Prijs. Voor NRC-lezers is hij al decennia een vertrouwd gezicht: de tekenaar die soms zelfs al met een paar lijnen de essentie van een politicus kan vangen. Met de Thérèse Schwartze Prijs krijgt Siegfried Woldhek nu erkenning voor zijn persoonlijke oeuvre.
Marisa Gubbels
Gepubliceerd op 30 april 2026
NRC-tekenaar Siegfried Woldhek heeft de Thérèse Schwartze Prijs gewonnen, een onderscheiding binnen de portretkunst. Dat is donderdag bekendgemaakt door de Thérèse van Duyl-Schwartze Stichting. De prijs wordt op 7 juni aan hem uitgereikt en is vooral gebaseerd op de tekeningen die hij op persoonlijke titel maakte. De jury prijst met name Woldheks „scherpzinnige benadering” van mensen. „Fantastisch dat ook mijn persoonlijke werk gewaardeerd wordt”, zegt Woldhek daarover. „Lezers kennen vooral mijn werk voor de krant, maar mijn persoonlijke tekeningen zijn minder bekend.”
Hoewel zijn tekeningen al meer dan veertig jaar in NRC en Vrij Nederland verschijnen, ziet Siegfried Woldhek (1951) zichzelf eerder als kunstenaar dan als journalist. Een simpel portret vindt hij maar niks: „Je hebt de foto toch al?” In plaats daarvan zoekt hij naar subtiele kenmerken – een specifieke blik of een kleine gezichtsbeweging – die meer vertellen over iemands karakter. Sommige portretten vertellen een heel verhaal over iemands leven.
Zie de ingevallen gezichten en wallen onder de ogen van zijn grootouders, bijvoorbeeld, op de tekening Till Death Do Us Part, Mislukte Onderduik, die hij in 2021 maakte, op basis van een zwart-witfoto. Hun kleding vervaagt in een blauwige grond die naar hun lot verwijst: in november 1942, tijdens de Tweede Wereldoorlog, werd het Joodse echtpaar doodgeschoten. Ze waren onderweg naar hun onderduikadres in Groningen. Een maand later vond een boer hun lichamen, begraven in een akker. „Daarom zie je ze zowel staan als liggen”, zegt Woldhek.
In zijn vrije werk verkent Woldhek thema’s als ouder worden, verval en migratie. Zo maakte hij een serie van drie naakte mensen die rennend voor de dood lijken te vluchten en een portret van een groep mannelijke vluchtelingen die „in hun eigen land geen toekomst hebben”. Ook tekende hij het gezicht van een man met dementie: het grootste deel van de tekening is wazig, maar zijn ogen zijn nog scherp. Woldhek, die van origine bioloog is, tekent ook graag vogels: „Ik laat me meeslepen door wat me roert.”
Portretkunst
Met deze prijs voegt Woldhek zich in een rij van gerenommeerde kunstenaars. De prijs wordt sinds 1920 toegekend aan kunstenaars die zich onderscheiden binnen de portretkunst. In eerdere edities ging de onderscheiding naar onder anderen Iva van Zyl (2022), bekend van haar intieme schilderijen, beeldend kunstenaars Emo Verkerk (2000) en Iris van Dongen (2017) en beeldhouwer Eric Claus (1985).
Ook Marlene Dumas, inmiddels een van de invloedrijkste hedendaagse kunstenaars, ontving de Thérèse Schwartze Prijs: al in 1986. Dumas is de eerste nog levende vrouwelijke kunstenaar met werk in de permanente collectie van het Louvre in Parijs.
Op 1 juni opent een tentoonstelling in Den Haag (een kleine week te zien) met werk van zowel Woldhek als naamgever van de prijs Thérèse Schwartze, die begin twintigste eeuw uitgroeide tot een van de meest succesvolle portretschilders van Nederland. Woldhek toont er een breed scala aan portrettekeningen, waarin veel van eerdergenoemde thema’s als migratie en verval centraal staan.